De grote tandenwisseling: zo groeien kinderen toe naar hun volwassen gebit

De overig ontwikkeling van een kind zie je soms nergens zo goed als bij het wisselen van de tanden. Plots komt er een losse tand, wordt die wiebeltand gewiebeld en is straks dat melktandje eruit. Dit is een spannende periode waar elk kind vanzelf doorheen gaat. Hoewel het bij iedereen wat anders verloopt, zijn er duidelijke kenmerken van het wisselproces.

Het eerste wisselmoment tussen vier en zeven jaar

De tijd dat kinderen hun eerste tanden verliezen is voor veel ouders een belangrijk moment. Meestal start het wisselen rond het zesde jaar van het kind. Sommige kinderen beginnen al met vier of vijf jaar, anderen pas bij zeven. Dit verschil hoort bij de overig groei en het karakter van ieder kind. Vaak zijn het de onderste snijtanden die als eerste los gaan zitten. Kort daarna volgen meestal de bovenste snijtanden. Melktanden maken zo langzaam plaats voor blijvende tanden die weer vele jaren meegaan.

Kiezen en de verdere wisseling in de basisschooltijd

Wat minder opvalt, maar net zo belangrijk is, is de groei van de nieuwe kiezen achter het rijtje melktanden. Vaak komen deze kiezen door zonder dat er een melktand uitvalt. Dit gebeurt meestal rond hetzelfde moment als het eerste tandje loskomt. In de jaren daarna volgt het wisselen van de overig tanden, zoals de hoektanden en de kleinere kiezen. Meestal is het hele gebit pas rond twaalf of zelfs veertien jaar compleet gewisseld. Elk kind volgt zijn eigen tempo, ook als het om het wisselen van de kiezen en de volgorde van de rest van het gebit gaat.

Waarom wisselen tanden en gebeurt het altijd in dezelfde volgorde?

Voor het blijvende gebit is het belangrijk dat de kaak genoeg ruimte biedt. Melktanden zijn kleiner dan volwassen tanden. Door het wisselen krijgen de grotere tanden en kiezen genoeg plaats en sluiten ze mooi op elkaar aan. Bij veel kinderen is de volgorde waarin tanden los gaan redelijk gelijk: eerst de voortanden, dan de kiezen en ten slotte de overige kiezen en hoektanden. Toch zijn er altijd kinderen die het net even anders doen. Soms zit er een langere tijd tussen twee volgmomenten en soms wisselt een kind een tand of kies pas als de rest al lang gewisseld is. Dit is meestal geen reden tot zorgen.

Waar moet je op letten tijdens het wisselen van tanden?

Tijdens het wisselproces is het belangrijk dat je de mond van je kind goed verzorgt. Poets samen twee keer per dag en help bij hoekjes waar nieuwe tanden doorkomen. Soms kan het tandvlees gevoelig of een beetje gezwollen zijn. Een wiebeltand kan vervelend voelen, maar doet meestal geen pijn. Het is verstandig om regelmatig naar de tandarts te gaan. Die kan zien of alles goed verloopt met het wisselen en geeft advies als er bijvoorbeeld tanden niet uit willen vallen, dubbele rijen ontstaan of nieuwe tanden scheef groeien. In zeldzame gevallen hebben kinderen hulp nodig, maar meestal regelt de natuur het helemaal zelf. Goed poetsen, gezonde snacks en aandacht voor het gebit zorgen dat nieuwe tanden fris de mond in komen en daar lang blijven.

Wanneer wordt het wisselproces afgerond?

Het volledig wisselen van het kindergebit kan tot ver na het tiende jaar duren. Bij de meeste kinderen is het rond twaalf jaar klaar. Dan zijn zowel de snijtanden als de hoektanden en kiezen vervangen door grote-mensen-tanden. Sommige kinderen wisselen hun tanden veel later, soms pas met veertien jaar. Ook dan is dat meestal niet erg. Zolang er geen pijn of ontstekingen zijn en de mond gezond blijft, is het vooral een kwestie van afwachten. Elk gebit is uniek en kent zijn eigen tempo in deze groei.

Veelgestelde vragen over wanneer kinderen tanden wisselen

• Wat is normaal qua leeftijd voor het wisselen van tanden?

  De meeste kinderen beginnen met wisselen rond het zesde levensjaar. Het kan ook eerder of later gebeuren, tussen de vier en zeven jaar is normaal.

• Kunnen blijvende tanden scheef groeien tijdens het wisselen?

  Blijvende tanden kunnen soms eerst scheef groeien doordat er weinig plek is. Vaak schuiven ze vanzelf op hun plaats zodra er genoeg ruimte is.

• Is het erg als een kind laat begint met wisselen van tanden?

  Laat beginnen met tanden wisselen komt regelmatig voor. Het zegt meestal niets over de gezondheid van het gebit of de rest van de ontwikkeling. Wel is het goed om de groei bij te houden en de tandarts te bezoeken als er twijfel is.

• Moet je een losse tand er altijd zelf uittrekken?

  Een losse tand hoeft niet per se meteen eruit gehaald te worden. Laat het kind wiebelen met zijn tong of een schone vinger. Forceren is niet nodig.

• Wat kun je doen bij pijnlijke of ontstoken plekken tijdens het wisselen?

  Als een plek in de mond rood, gezwollen of pijnlijk is, helpt het tanden goed te poetsen. Bij aanhoudende klachten kan de tandarts advies of behandeling geven.