Kerst weetjes: de leukste en meest verrassende feiten op een rij

Kerst zit vol verrassende weetjes die de meeste mensen niet kennen. Wist je dat kerstbomen al in de zestiende eeuw populair waren in Duitsland, of dat IJsland dertien kerstmannen kent in plaats van één? Hieronder vind je de meest opvallende kerst weetjes, van vreemde tradities wereldwijd tot opmerkelijke feiten over bekende kerstgewoonten.

IJsland heeft dertien kerstmannen

In veel landen is één Kerstman de baas, maar in IJsland zijn er dertien. Ze heten de Jólasveinar, oftewel de Kerstjongens. In de dertien nachten vóór kerst komen ze één voor één naar beneden uit de bergen. Kinderen zetten hun schoen op de vensterbank van hun slaapkamerraam. Zoet geweest? Dan vind je er een cadeautje of snoep in. Stout geweest? Dan ligt er een aardappel in je schoen.

Elke Kerstjongen heeft een eigen naam die zijn gedrag beschrijft. Denk aan “Lepel Likker”, die lepels likt die hij van de keukentafel steelt, “Deur Snuffelaar”, die aan deuren ruikt, en “Vlees Haak”, die vlees van het plafond grijpt. Het zijn eigenlijk schurkerige figuren die de loop der eeuwen iets aardiger zijn geworden.

De kerstboom komt uit Duitsland

De traditie van de versierde kerstboom stamt uit het zestiende-eeuwse Duitsland, waar mensen dennenbomen in huis haalden en versierden. Via het Britse koningshuis verspreidde de gewoonte zich over Europa en later de rest van de wereld. Koningin Victoria en prins Albert werden in 1848 afgebeeld rondom een versierde kerstboom, en dat plaatje maakte de kerstboom ineens enorm populair in Groot-Brittannië en Amerika.

Kerstmis op 25 december: een keuze, geen feit

Niemand weet zeker op welke datum Jezus geboren is. De datum 25 december werd pas in de vierde eeuw vastgesteld door de vroegchristelijke kerk. Dat was waarschijnlijk geen toeval: op en rond dezelfde datum vonden al heidense winterfeesten plaats, zoals het Romeinse Saturnalia. Door de christelijke feestdag op dezelfde dag te zetten, was de overgang voor veel mensen minder groot.

Sommige christelijke kerken, zoals de Russisch-Orthodoxe Kerk, vieren kerst op 7 januari. Dat heeft te maken met een verschil in kalender, namelijk de Juliaanse kalender tegenover de Gregoriaanse kalender die wij gebruiken.

Rudolph werd uitgevonden door een warenhuis

Rudolph het roodneusrendier bestaat sinds 1939. Hij werd bedacht door Robert L. May, een tekstschrijver die werkte voor de Amerikaanse winkelketen Montgomery Ward. Het bedrijf wilde een gratis boekje uitdelen aan kinderen en May schreef het verhaal. In 1949 werd het lied “Rudolph the Red-Nosed Reindeer” een hit. De naam van het rendier is dus niet eeuwenoud, maar rechtstreeks afkomstig uit de marketingwereld.

De kerstkaart is bijna tweehonderd jaar oud

De eerste officiële kerstkaart werd in 1843 in Engeland verstuurd. Sir Henry Cole liet een kaart ontwerpen omdat hij zelf geen tijd had om al zijn vrienden persoonlijk een kerstgroet te schrijven. Er werden van die eerste kaart zo’n duizend exemplaren gedrukt. Tegenwoordig worden er wereldwijd jaarlijks vele miljarden kerstkaarten verstuurd, al neemt het aantal door digitale alternatieven langzaam af.

Kerst weetjes over kerstliedjes

“Jingle Bells” is waarschijnlijk het bekendste kerstlied ter wereld, maar het is eigenlijk helemaal geen kerstlied. Het werd in 1857 geschreven door James Lord Pierpont en ging oorspronkelijk over slee rijden tijdens Thanksgiving. De koppeling aan kerst ontstond later puur door populariteit en traditie.

“Stille nacht” heeft ook een bijzonder verhaal. Het werd voor het eerst gezongen op kerstavond 1818 in een klein dorpje in Oostenrijk. Het orgel van de kerk was kapot, dus zong men het lied op gitaarbegeleiding. Nu is het lied erkend als immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO.

Wereldwijde kerst: bijzondere tradities

In Japan is het traditie om op kerstavond KFC te eten. De campagne “Kurisumasu ni wa Kentakkii” (Kentucky voor kerst) startte in 1974 en sloeg zo goed aan dat mensen er weken van tevoren voor reserveren. Kerst is in Japan geen officiële feestdag, maar de KFC-traditie is springlevend.

In Catalonië (Spanje) kennen ze een bijzondere kerstfiguur: de Caganer. Dat is een beeldje van een knielende figuur die zijn behoefte doet, verstopt ergens in de kerststal. Het symbool staat voor vruchtbaarheid en geluk voor het nieuwe jaar. Toeristen zijn er vaak van verbaasd, locals vinden het doodnormaal.

In Noorwegen is er een bijgeloof dat heksen op kerstavond bezems stelen om op te vliegen. Daarom verstoppen veel Noren hun bezems op kerstavond nog steeds binnenshuis.

Het oudste kerstlied ter wereld

Het oudste kerstlied waarvan de melodie nog bestaat, is “Jesus Refulsit Omnium” uit de vierde eeuw. Het werd toegeschreven aan Sint-Hilarius van Poitiers. Het is uiteraard lang niet zo bekend als “Stille Nacht” of “O Kerstnacht”, maar het laat zien dat mensen al zeventien eeuwen muziek maken rondom kerst.

Of je nu onder de indruk bent van IJslandse kerstjongens, verbaasd bent over de commerciële wortels van Rudolph, of lacht om de Japanse KFC-traditie: kerst weetjes maken de feestdagen net iets kleurrijker. Ze herinneren je eraan dat kerst in elk land en elke cultuur net iets anders smaakt.