Koala weetjes: 12 verrassende feiten over dit bijzondere dier

Koala’s zijn een van de meest herkenbare dieren ter wereld, maar er is veel meer te ontdekken dan hun schattige uiterlijk. Ze slapen tot twintig uur per dag, hebben vingerafdrukken die bijna niet te onderscheiden zijn van die van mensen, en ze leven uitsluitend op eucalyptusbladeren die voor de meeste andere dieren giftig zijn. Hieronder vind je de beste koala weetjes op een rij.

Slaap, slaap en nog meer slaap

Een koala slaapt gemiddeld achttien tot twintig uur per dag. Dat klinkt als luiheid, maar het heeft een goede reden. Eucalyptusbladeren leveren maar weinig energie en kosten het lichaam veel moeite om te verteren. Door zo veel te slapen, bewaart de koala zijn energie voor het eten en bewegen dat hij wél doet.

De weinige uren dat een koala wakker is, besteedt hij meestal aan eten. Een volwassen koala eet per dag zo’n 200 tot 500 gram eucalyptusbladeren. Dat is relatief weinig voedsel voor de hoeveelheid energie die het verteringssysteem nodig heeft om de giftige stoffen in die blaadjes onschadelijk te maken.

Koala weetjes over hun leeftijd

Koala’s kunnen in het wild meer dan vijftien jaar oud worden. Toch bereiken maar weinig koala’s, vooral mannetjes, de leeftijd van tien jaar. Mannetjes gebruiken veel energie aan territoriumgevechten en zijn daardoor kwetsbaarder. Vrouwtjes worden gemiddeld wat ouder omdat ze minder agressieve conflicten aangaan.

In gevangenschap, zoals in dierentuinen, leven koala’s soms iets langer omdat ze geen last hebben van roofdieren, verkeer of ziektes die in het wild veel voorkomen.

Giftige bladeren als dagelijks menu

Van de meer dan zevenhonderd soorten eucalyptus eten koala’s er maar een klein aantal. Ze kiezen heel selectief welke blaadjes ze pakken, gebaseerd op de hoeveelheid gifstoffen, de vochtinhoud en de voedingswaarde. De lever van een koala heeft speciale enzymen die de giftige stoffen (cyanide-verbindingen) onschadelijk maken. Andere zoogdieren zouden snel ziek worden van dezelfde maaltijd.

Omdat eucalyptusbladeren voor negentig procent uit water bestaan, hoeven koala’s bijna nooit te drinken. De naam “koala” zou zelfs afkomstig zijn van een woord in een Australische Aboriginal-taal dat “geen water” of “geen drank” betekent, hoewel de precieze herkomst nog altijd wordt besproken door taalwetenschappers.

Vingerafdrukken bijna identiek aan die van mensen

Koala’s zijn een van de weinige niet-menselijke dieren met vingerafdrukken. Onder een microscoop zijn die nauwelijks te onderscheiden van menselijke vingerafdrukken. Ze hebben dezelfde lussen en wervelpatronen. Wetenschappers denken dat die vingerafdrukken ontstonden omdat koala’s zo veel aan bomen klimmen en daarvoor een fijne grip nodig hebben.

Een buideldier, geen beer

Koala’s worden vaak “koalaberen” of “koalabeertjes” genoemd, maar het zijn geen beren. Ze zijn buideldieren, net als kangoeroes en wombats. Dat betekent dat de jongen extreem klein en onvolgroeid worden geboren. Een pasgeboren koala is zo’n twee centimeter groot en weegt minder dan een gram. Direct na de geboorte kruipt het joeltje (zo heet het jong) zelfstandig omhoog naar de buidel van de moeder, waar het de volgende zes tot zeven maanden blijft groeien.

Na de buidelfase gaat het jong op de rug van de moeder zitten. Zo leert het de wereld kennen en leert het ook welke eucalyptusbladeren het kan eten, deels doordat de moeder een speciale zachte vorm van ontlasting produceert die het jong eet. Zo krijgt het de juiste darmbacteriën om bladeren later zelf te verteren.

Geluid dat je niet verwacht

Voor zo’n zacht en klein dier maakt een koala opvallend veel lawaai. Mannetjes produceren een diepe, rommelige brul die klinkt als een combinatie van een boer en een hoog gepiep. Dit geluid is veel lager dan je op basis van hun lichaamsgrootte zou verwachten. Dat komt doordat koala’s een extra stel stembanden hebben dat speciaal voor dit lage geluid zorgt. Ze gebruiken hun stem om territorium te markeren en vrouwtjes aan te trekken.

Bedreigd door veel factoren

Koala’s staan op de lijst van kwetsbare diersoorten. Ze hebben het moeilijk door verlies van leefgebied, bosbranden, droogte, en ziektes zoals chlamydia, die in wilde populaties veel voorkomt en ernstige gezondheidsproblemen veroorzaakt. Australische bosbranden, zoals die van 2019 en 2020, vernietigden grote stukken eucalyptusbos en kostten naar schatting duizenden koala’s het leven.

• Verlies van leefgebied door bebouwing en landbouw
• Aanrijdingen met auto’s
• Aanvallen door honden
• Bosbranden
• Chlamydia-infecties die leiden tot blindheid en onvruchtbaarheid

Australische natuurorganisaties werken aan opvangcentra en herplantprogramma’s voor eucalyptusbossen om de populatie te helpen herstellen.

Nog meer opvallende koala weetjes

• Koala’s hebben twee duimen aan elke voorpoot, wat hen helpt bij het stevig vasthouden van takken.
• Ze hebben een bijzonder kleine hersenen vergeleken met andere zoogdieren van vergelijkbare grootte.
• Mannetjes hebben een borstklier waarmee ze hun geur op bomen achterlaten om territorium te markeren.
• Koala’s leven alleen in Australië, voornamelijk in Queensland, New South Wales, Victoria en South Australia.
• Een volwassen koala weegt gemiddeld vier tot vijftien kilogram, waarbij mannetjes zwaarder zijn dan vrouwtjes.

Koala’s zijn dus veel meer dan schattige knuffeldieren. Ze zijn uniek aangepast aan een dieet dat voor bijna elk ander zoogdier dodelijk zou zijn, ze maken geluiden die je verbazen, en ze hebben een voortplantingssysteem dat zo opmerkelijk is als de rest van hun biologie. Wie eenmaal de feiten kent, kijkt nooit meer op dezelfde manier naar dit bijzondere dier.