Stokstaartje weetjes: 10 verrassende feiten over dit sociale dier

Stokstaartjes zijn kleine, nieuwsgierige dieren vol verrassende eigenschappen. Ze leven in grote familiegroepen in de Afrikaanse woestijn, staan rechtop om de omgeving te bewaken en zijn zelfs immuun voor bepaalde gif. Of je nu een stokstaartje bewondert in de dierentuin of gewoon meer wilt weten: de weetjes over het stokstaartje maken duidelijk waarom dit dier zo bijzonder is.

Waarom staat een stokstaartje altijd rechtop?

Die herkenbare rechtopstaande houding heeft een heel praktische reden. Stokstaartjes warmen zo hun lichaam op in de ochtendzon. Na een koude woestijnnacht is hun lichaamstemperatuur gedaald, en door hun buik naar de zon te keren vangen ze snel warmte op. De donkere huid op hun buik absorbeert de zonnewarmte razendsnel. Pas als ze voldoende opgewarmd zijn, gaan ze op zoek naar voedsel.

Rechtop staan doen ze ook om de omgeving in de gaten te houden. Eén stokstaartje fungeert op dat moment als wacht, terwijl de rest van de groep eet of graaft. De wacht geeft specifieke waarschuwingsgeluiden: een ander geluid voor een roofvogel in de lucht dan voor een slang op de grond. De groepsleden reageren meteen op het goede signaal.

Stokstaartje weetjes over hun leven onder de grond

Stokstaartjes leven in uitgebreide gangenstelsels die ze zelf graven. Ze hebben gespierde poten met lange, scherpe nagels, waarmee ze hard zand en droge aarde losmaken. Zo’n gangenstelsel heeft meerdere ingangen en kamers, voor slapen, jongen grootbrengen en schuilen bij gevaar. Een groep kan samen een gangenstelsel van tientallen meters bewonen.

Ze graven niet alleen zelf, maar nemen soms ook verlaten holen van andere dieren over. Binnen het gangenstelsel houden ze het opvallend schoon. Uitwerpselen worden buiten gedaan, ver van de slaapkamers.

Ze zijn resistent tegen gevaarlijk gif

Een van de meest verrassende weetjes over stokstaartjes is hun weerstand tegen gif. Ze kunnen zonder ernstige gevolgen de beet overleven van schorpioenen en bepaalde giftige slangen, zoals de Cape cobra. Dat maakt het makkelijker om te jagen op dieren die voor andere roofdieren gevaarlijk zijn. Wetenschappers denken dat dit deels aangeboren is, maar ook aangeleerd via de moeder.

Ze leven in hechte familiegroepen

Een groep stokstaartjes heet een mob of gang, en bestaat meestal uit vijf tot dertig dieren. Eén dominant vrouwtje is de leider en de enige die jongen krijgt. De rest van de groep helpt bij de opvoeding: ze passen op de jongen, beschermen hen en leren hen welk voedsel veilig is.

Die samenwerking gaat ver. Jonge stokstaartjes leren door te kijken wat de oudere dieren eten. Een volwassen stokstaartje brengt een schorpioen aan een jong, eerst levend, daarna naarmate het jong groter wordt met de angel verwijderd. Zo leert het jong stap voor stap jagen zonder gevaar.

Wat eten stokstaartjes?

Stokstaartjes zijn alleseters. Op het menu staan insecten, schorpioenen, wormen, kleine hagedissen, slangen, eieren en af en toe plantaardig materiaal. Ze graven actief naar voedsel in de grond en gebruiken hun scherpe reukzin om prooien te vinden. Zelfs in droge periodes weten ze genoeg voedsel te vinden, mede omdat ze vocht halen uit hun voedsel en weinig water hoeven te drinken.

Ze communiceren de hele dag

Stokstaartjes maken veel geluid. Ze gebruiken minstens tien verschillende geluiden voor contact, alarm, en sociale interactie. Een zacht, murmelend geluid houdt de groep bij elkaar terwijl ze foerageren. Een luid, schel alarm betekent: vlucht onmiddellijk. De exacte klank en toon vertelt de groep of het gevaar van boven of van de grond komt, zodat ieder dier de juiste kant op vlucht.

Feiten op een rij

• Stokstaartjes worden in het wild gemiddeld vijf tot acht jaar oud; in gevangenschap soms tot twaalf jaar.
• Ze zijn ongeveer 25 tot 35 centimeter lang, met een staart van nog eens 20 tot 25 centimeter.
• Ze leven in droge streken van zuidelijk Afrika, waaronder de Kalahari-woestijn.
• Hun wetenschappelijke naam is Suricata suricatta.
• Ze horen bij de familie van de mangoesten.
• Drachtigheid duurt ongeveer elf weken; een worp bestaat uit twee tot vijf jongen.
• Ze zijn dagdieren en slapen ’s nachts in hun gangenstelsel.

Stokstaartjes laten zien hoe samenwerking een kleine soort sterk maakt. Van hun slimme alarmsysteem tot hun weerstand tegen gif: elk weetje over het stokstaartje onthult een dier dat veel beter is aangepast aan het woestijnleven dan het op het eerste gezicht lijkt.