Hyena weetjes: 10 verrassende feiten over dit bijzondere dier

Hyena’s zijn veel interessanter dan de meeste mensen denken. Ze staan bekend als aasetende schooiers, maar dat beeld klopt lang niet altijd. Hyena’s zijn in werkelijkheid slimme, sociale en zeer effectieve jagers met een aantal opvallende eigenschappen die ze uniek maken in het dierenrijk. Hier zijn de leukste en meest verrassende hyena weetjes op een rij.

Hyena’s zijn vaker jager dan aaseter

Het grootste misverstand over hyena’s is dat ze vooral aas eten dat leeuwen achterlaten. In werkelijkheid jaagt de gevlekte hyena, de meest voorkomende soort, het grootste deel van zijn eigen voedsel zelf bij elkaar. Ze jagen in groepen op zebra’s, gnoes en antilopen. Sterker nog: het is soms de leeuw die het prooi van de hyena steelt, niet andersom.

Die beroemde kaken: botten? Geen probleem

Hyena’s hebben een van de krachtigste bijten van alle landroofdieren. Met hun kaken knagen ze moeiteloos door dikke botten heen. Ze eten niet alleen het vlees van een prooidier op, ze verwerken ook de botten volledig. Alleen de hoeven en de hoorns blijven over. Hierdoor verspillen hyena’s bijna niets van een prooidier, wat ze zeer efficiënte eters maakt.

Het “lachen” van een hyena

Het bekende giechel-achtige geluid dat hyena’s maken, klinkt voor mensen als lachen. Maar het is geen vrolijkheid. Gevlekte hyena’s maken dit geluid als ze opgewonden, gestrest of onderdanig zijn, bijvoorbeeld tijdens een confrontatie met een dominanter groepslid. Het geluid helpt groepsgenoten begrijpen hoe een hyena zich voelt. Hyena’s hebben een heel repertoire aan geluiden, van gegrom tot hoge kreten.

Vrouwtjes zijn de baas

In de wereld van de gevlekte hyena hebben vrouwtjes de leiding. De samenleving van hyena’s heet een clan en wordt altijd geleid door een vrouwtje. Vrouwtjes zijn ook fysiek groter dan mannetjes, wat zeldzaam is onder zoogdieren. Zelfs het laagste vrouwtje in de rangorde staat hoger dan het hoogste mannetje. Jonge mannetjes verlaten de clan als ze volwassen worden en sluiten zich aan bij een andere groep.

Slim en sociaal: hyena’s communiceren uitgebreid

Onderzoek laat zien dat gevlekte hyena’s qua intelligentie vergelijkbaar zijn met primaten. Ze zijn in staat tot complex sociaal gedrag, herkennen groepsleden individueel en kunnen samenwerken bij de jacht. Binnen de clan is er een duidelijke rangorde die via lichaamstaal, geluiden en geurmarkeringen wordt bijgehouden.

Hyena weetjes over voortplanting en opvoeding

Vrouwelijke gevlekte hyena’s bevallen van één tot drie jongen per worp. Opvallend: hyenajong worden geboren met al volledig ontwikkelde tanden, en ze kunnen vrijwel meteen bijten. In de eerste weken leven de jongen in een burcht en worden ze uitsluitend door de moeder gevoed. Mannetjes nemen nauwelijks deel aan de opvoeding.

Er zijn vier soorten hyena’s

Veel mensen denken dat er maar één soort hyena bestaat. In werkelijkheid zijn er vier soorten:

• De gevlekte hyena: de grootste en meest bekende soort, leven in grote clans in sub-Sahara Afrika.
• De bruine hyena: een zeldzamere, solitaire soort uit zuidelijk Afrika.
• De gestreepte hyena: leeft van Afrika tot in Zuid-Azië en is kleiner dan de gevlekte soort.
• De aardwolf: de kleinste soort, eet bijna uitsluitend termieten en ziet er meer uit als een kleine gestreepte hyena.

De aardwolf is daarmee de meest afwijkende soort. Hij heeft zwakkere kaken dan zijn familieleden en vormt eigenlijk geen bedreiging voor grote dieren.

Hyena’s hebben een bijzonder spijsverteringssysteem

Omdat hyena’s botten eten, heeft hun spijsvertering zich daarop aangepast. Ze zijn in staat om ook calcium en andere stoffen uit botten te halen die voor de meeste roofdieren onverteerbaar zijn. De uitwerpselen van hyena’s zijn daardoor opvallend wit van kleur, door al het verwerkte botmateriaal. Dit maakt hun uitwerpselen herkenbaar en zelfs nuttig als gidspost in de natuur.

Leven in een clan: hoe groot wordt zo’n groep?

Een clan van gevlekte hyena’s kan bestaan uit wel tachtig individuen, hoewel clans van twintig tot dertig dieren gangbaarder zijn. Ze verdedigen samen een territoir tegen rivaliserende clans en soms ook tegen leeuwen. Hoe groter de clan, hoe beter de bescherming en hoe succesvoller de groepsjacht.

Hyena’s spelen een belangrijke rol in het ecosysteem

Door kadavers en botten volledig op te eten, houden hyena’s het landschap schoon. Ze verspreiden zo minder ziektekiemen dan wanneer aas lang blijft liggen. Daarmee vervullen ze een rol die vergelijkbaar is met die van gieren: het recyclen van organisch materiaal in de savanne.

Hyena’s blijken bij nader inzien slimme, sociale en veelzijdige dieren te zijn die het ecosysteem actief gezond houden. Dat “lachende aaseter”-imago? Dat verdienen ze lang niet altijd.