Bever weetjes: 12 verrassende feiten over dit bijzondere dier

De bever zit vol verrassingen. Dit grote knaagdier, de wetenschappelijke naam is Castor fiber, is de grootste knaagdiersoort van Europa en behoort wereldwijd tot de grootste van zijn soort. Of je nu een bever tegenkomt langs een rivier of gewoon meer wilt weten: deze bever weetjes laten zien hoe bijzonder dit dier is.

De bever als bouwer: groter dan je denkt

Bevers staan bekend om hun dammen, maar de schaal waarop ze bouwen is indrukwekkend. Ze kunnen dammen van tientallen meters lang bouwen, dwars door een beekloop. De grootste beverdam ter wereld, gevonden in Canada, is meer dan 800 meter lang en zelfs zichtbaar vanuit de lucht. Europese bevers (de soort die in Nederland leeft) bouwen over het algemeen kleinere dammen, maar ook die kunnen al snel meters breed zijn.

Het doel van een dam is slim: door het waterpeil te verhogen, creëert de bever een rustig meer rond zijn hut (burcht). Zo beschermt hij de ingang van zijn verblijf, die altijd onder water ligt. Vijanden kunnen er dan niet zomaar bij.

Tanden die nooit stoppen met groeien

De tanden van een bever zijn oranje of roodachtig van kleur. Dat is geen vuil, maar een ijzerhoudende laag op het glazuur die de tanden extra hard maakt. De snijtanden groeien het hele leven door en slijpen zichzelf scherp doordat de bever voortdurend kauwt en knaagt. Een bever kan een boom van tien centimeter dik in minder dan twintig minuten omzagen.

Bevers knauwt niet alleen voor voedsel. Ze gebruiken takken en stronken ook als bouwmateriaal voor hun dam en burcht. Het knaagwerk houdt hun tanden automatisch op lengte. Zonder dit werk zouden de tanden te lang worden en het dier verhinderen om te eten.

Bijzondere bever weetjes over het lichaam

De bever is uitstekend aangepast aan het leven in het water. Een paar opvallende lichaamskenmerken:

• De achterpoten hebben zwemvliezen, waarmee de bever soepel door het water beweegt.
• De brede, platte staart werkt als roer in het water en als steun op het land als de bever rechtop staat om te knagen.
• Bij gevaar slaat de bever met zijn staart hard op het wateroppervlak. Dat kletterend geluid waarschuwt andere bevers in de buurt.
• Een bever kan tot vijftien minuten onder water blijven zonder adem te halen.
• Onder water sluiten speciale lippen zich achter de snijtanden, zodat de bever kan kauwen zonder water in te slikken.

Wat eet een bever eigenlijk?

Bevers zijn volledig planteneters. In de zomer eten ze waterplanten, gras, kruiden en bladeren. In de herfst leggen ze een voorraad aan: ze halen takken naar de bodem van hun vijver en bewaren die als winterproviand. In de winter, als het water bevroren is, zwemmen ze vanuit hun burcht naar deze onderwateropslag en eten van de takken en bast.

Berk, wilg, populier en els zijn favoriete boomsoorten. De bever eet vooral de zachte bast van jonge twijgen, niet het harde hout zelf. Dat harde hout gaat naar de dam of de burcht.

Hoe lang leeft een bever?

In het wild worden bevers gemiddeld zo’n tien tot vijftien jaar oud. In gevangenschap, met minder stress en geen roofdieren, kunnen ze ouder worden. Bevers leven in vaste koppels en zijn trouw aan één partner. Jonge bevers (beverratjes worden ze soms ten onrechte genoemd, want dat is een ander dier) blijven twee jaar bij de ouders. Daarna zoeken ze een eigen territorium.

De bever in Nederland: terugkeer na verdwijning

Eeuwenlang was de bever uitgestorven in Nederland. Door intensieve jacht op de vacht en de bevergelzak (een klier die het sterk ruikende castoreum afscheidt, gebruikt in parfums en medicijnen) verdween de soort. In 1988 werden bevers heringevoerd vanuit Beieren en die herintroductie slaagde. Nu leeft een gezonde populatie langs rivieren als de Maas, de Waal en in de Biesbosch. Bevers zijn nu beschermd.

Castoreum: een geheimzinnige vloeistof

Castoreum is een kleverige, sterk geurende vloeistof die bevers aanmaken in hun bevergelzakken. Ze gebruiken het om hun territorium mee te markeren: kleine heuveltjes modder langs de oever worden ingestreken met castoreum als geurpost voor soortgenoten. In het verleden was castoreum gewild als geneesmiddel en ingrediënt voor parfums. Tegenwoordig wordt het zelden meer gebruikt.

Bever weetjes die de meeste mensen niet kennen

Tot slot een paar minder bekende feiten die zelfs liefhebbers soms verrassen:

• Bevers zijn geen nachtdieren in de strikte zin. Ze zijn actief in de schemering en ’s nachts, maar bij rustige plekken zie je ze ook overdag.
• De burcht heeft meerdere kamers en ingangen. Er is een droge slaapkamer boven de waterlijn en een of meer ingangen onder water.
• Bevers snijden bomen niet om voor voedsel alleen. Ze knagen ook bomen aan om meer licht op het water te laten vallen, wat de waterplanten ten goede komt.
• Een beverdam verhoogt de biodiversiteit. Het opgekropte water trekt vogels, vissen, amfibieën en insecten aan. Bevers worden daarom gezien als een zogeheten ecosysteembouwer.
• De vacht van een bever bestaat uit twee lagen: een dichte, waterafstotende ondervacht en langere dekharen. De bever poetst deze vacht zorgvuldig met een speciale gespleten nagel op de achtervoet.

Bevers zijn veel meer dan knagende boomomzagers. Ze vormen hun omgeving actief, beschermen zichzelf met ingenieuze bouw en leven in stabiele familieverbanden. Wie eenmaal stilstaat bij wat dit dier allemaal kan, kijkt langs de waterkant nooit meer hetzelfde.