Kanarie weetjes: 12 verrassende feiten over deze populaire vogel

Kanaries zijn kleine zangvogels met een groot karakter, en er valt veel meer over ze te weten dan je misschien denkt. Ze leven langer dan veel mensen verwachten, ze zingen niet zomaar, en hun gezondheid kun je letterlijk aan hun verenkleed aflezen. Hieronder vind je de meest opvallende kanarie weetjes op een rij.

Niet elke kanarie zingt

Dit is een van de meest bekende kanarie weetjes: alleen mannetjes zingen. En dan ook nog niet allemaal even goed. Mannetjes zingen om een vrouwtje aan te trekken en om hun territorium te verdedigen. Vrouwtjes maken wel geluid, maar dat klinkt meer als een zacht gekwetter dan een volwaardige zang. Als je een zingende kanarie wilt, kies dan dus bewust voor een mannetje.

De zang verandert ook door de seizoenen. In de ruiperiode, als de vogel zijn veren verliest, zingen mannetjes veel minder. Dat is volkomen normaal. Zodra de ruiperiode voorbij is, komen de mooie melodieën vanzelf terug.

Kanaries worden veel ouder dan je denkt

Een gezonde kanarie kan gemakkelijk tien tot vijftien jaar oud worden. Dat is flink lang voor zo’n klein vogeltje. Ter vergelijking: een mus in het wild wordt zelden ouder dan drie jaar. De levensverwachting van een kanarie hangt sterk af van voeding, ruimte en stress. Een vogel die regelmatig schrikt of te weinig bewegingsruimte heeft, leeft aantoonbaar korter.

Ze komen niet van de Canarische Eilanden

Wacht, toch wel? Ja en nee. De wilde voorouder van de huiskanarie, de Serinus canaria, leeft inderdaad op de Canarische Eilanden, Madeira en de Azoren. Maar de naam van die eilanden komt niet van de vogel: die komt van het Latijnse “Canariae Insulae”, wat zoiets betekent als “eiland van de honden”. De Spanjaarden noemden de eilanden zo vanwege de grote honden die ze er aantroffen. De vogel dankt zijn naam dus aan de eilanden, en niet andersom.

Het kleurrijke verhaal achter het gele verenkleed

Wilde kanaries zijn niet felgeel. Ze hebben een groenachtig, gevlekt verenkleed dat goed camoufleert in de natuur. Het heldere geel is het resultaat van eeuwenlange selectieve fokkerij. Fokkers kozen steeds de meest opvallend gekleurde vogels, waardoor het geel steeds intenser werd. Tegenwoordig bestaan er kanaries in tientallen kleurvarianten: oranje, wit, rood, bruin en zelfs bijna zwart.

Sommige kanaries krijgen hun kleur mede via voeding. Een roodkanarie heeft kleurstof nodig in zijn dieet (carotenoïden) om zijn volle rode kleur te houden. Zonder die voeding vervaagt de kleur bij de volgende rui.

Kanaries zijn uitstekende gezondheidsbarometers

Mijnwerkers namen vroeger kanaries mee de mijn in, precies omdat deze vogels zo gevoelig zijn voor giftige gassen zoals koolmonoxide. De kanarie raakte al buiten bewustzijn bij concentraties waarbij mensen nog niets merkten. Zodra de vogel omviel, wisten de mijnwerkers dat ze moesten vluchten. Dit gebruik hield in de meeste landen aan tot ver in de twintigste eeuw; in het Verenigd Koninkrijk pas officieel afgeschaft in 1986.

Die gevoeligheid is er vandaag de dag nog steeds. Thuis betekent dat: houd kanaries ver weg van kookdampen van teflon-pannen, sigarettenrook en wierookstokjes. Die stoffen die een mens nauwelijks merkt, kunnen voor een kanarie dodelijk zijn.

Zelfonderhoud, maar niet zelfvoorzienend

Kanaries worden wel gezien als makkelijke vogels, omdat ze zichzelf wassen en verzorgen als je hun de juiste omgeving geeft. Een badhuisje in de kooi is daarvoor belangrijk: kanaries nemen dagelijks graag een bad en houden hun veren zelf schoon. Toch zijn ze absoluut niet onderhoudsloos. Ze hebben dagelijks vers voer en schoon water nodig, en hun kooi vraagt regelmatige reiniging om ziektes te voorkomen.

Snelle leerders met een muzikaal geheugen

Jonge mannetjes leren zingen door naar oudere vogels te luisteren. Dit heet vocaal leren, een vaardigheid die maar weinig diersoorten bezitten (mensen, dolfijnen en enkele vogelsoorten). Een jonge kanarie absorbeert in zijn eerste levensmaanden de melodieën om hem heen en bouwt daar zijn eigen zang op. Valt hij op in een stille ruimte, dan wordt zijn zang eenvoudiger. Kwekers die topzangers willen fokken, laten jonge kanaries daarom doelbewust meeluisteren met de beste volwassen zingers.

Interessante kanarie weetjes op een rij

• Een kanarie heeft een hartslag van ongeveer 1.000 slagen per minuut, ruim tien keer zo snel als een mens.
• Kanaries slapen op één poot, met hun kop onder de vleugel gedraaid.
• Ze hebben geen tanden, maar malen zaad fijn met een gespierde maag (de spiermaag).
• Een kanarie ademt anders dan een zoogdier: de luchtstroom door de longen is grotendeels eenrichtingsverkeer, waardoor de gaswisseling efficiënter is.
• Mannetjes zingen gemiddeld meer in de lente, als de daglengte toeneemt. Kunstlicht kan dit ritme verstoren.
• Kanaries kunnen meer kleuren zien dan mensen, inclusief ultraviolet licht.

Of je nu al jaren een kanarie houdt of er eentje overweegt: deze vogels zijn fascinanter dan hun bescheiden formaat doet vermoeden. Ze hebben een rijke geschiedenis, een gevoelig gestel en een muzikaal talent dat weinig dieren hen kunnen nadoen. Wie goed voor ze zorgt, heeft er een trouwe metgezel voor wel meer dan een decennium aan.