Kikker weetjes: 15 verrassende feiten over deze bijzondere dieren

Kikkers zijn veel interessanter dan de meeste mensen denken. Ze ademen door hun huid, kunnen duizenden eieren tegelijk leggen en overleven zelfs bevroren winters. Of je nu een tuin vol kikkers hebt of gewoon nieuwsgierig bent: deze kikker weetjes laten zien hoe bijzonder deze kleine amfibieën zijn.

Kikkers ademen door hun huid

Een van de meest verrassende weetjes over kikkers is dat ze niet alleen met hun longen ademen. Wanneer een kikker onder water gaat, neemt hij zuurstof op via zijn huid. Die huid moet daarvoor altijd vochtig blijven. Droge huid werkt namelijk niet als ademhalingsorgaan. Dat is ook waarom je kikkers bijna altijd aantreft op natte, vochtige plekken zoals vijvers, sloten en moerassen.

Op het land gebruiken kikkers wel hun longen, maar zelfs dan speelt de huid een rol. Een deel van de zuurstofopname gebeurt altijd via de huid, ook als de kikker gewoon in het gras zit. Dit maakt kikkers heel gevoelig voor vervuiling in water en lucht. Gifstoffen worden letterlijk door de huid naar binnen getrokken.

Verrassende kikker weetjes op een rij

• Kikkers zijn amfibieën. Ze leven zowel op het land als in het water. Als larve (kikkervisje) zijn ze volledig watergebonden; als volwassen dier bewegen ze zich op beide terreinen.
• Ze drinken niet met hun mond. Kikkers nemen vocht op via een speciale plek op hun buik, soms de “drinkplek” genoemd. Ze hoeven nooit te slikken.
• Een kikker heeft geen tanden. Sommige kikkersoorten hebben kleine tandjes bovenin de bek, maar de meeste soorten bijten nergens mee. Ze slikken hun prooi in één keer door.
• Ze zien in bijna alle richtingen tegelijk. De bolle ogen van een kikker geven een breed gezichtsveld. Zo spotten ze insecten en gevaar snel.
• Kikkers horen via hun kaak. Ze hebben geen uitwendige oren. Het geluid trillt door de kaakbeenderen naar het binnenoor.
• Hun tong zit achterstevoren. De tong van een kikker zit vast aan de voorkant van de bek, niet achteraan. Hierdoor kan hij hem ver naar buiten schieten om insecten te vangen.
• Ze hiberneren in de modder. In de winter graven kikkers zich in de bodem of zakken naar de bodem van een vijver. Daar wachten ze de kou af in een soort winterslaap.
• Sommige soorten kunnen bevriezen en ontdooien. De bosvorssoort (Rana sylvatica), bekend uit Noord-Amerika, overleeft het gedeeltelijk bevriezen van zijn lichaam. Zodra het warmer wordt, “ontdooit” hij en gaat gewoon verder.
• Een kikker kan heel hoog springen. Vergeleken met zijn lichaamslengte springt een kikker tot wel twintig keer zijn eigen lengte ver.
• Ze leggen massa’s eieren. Een gewone bruine kikker legt in één keer honderden tot duizenden eieren tegelijk, gebundeld in een grote klomp slijm.
• Gifkikkers zijn de giftigste dieren ter wereld. De bladpijlkikker uit Zuid-Amerika produceert een gifstof zo krachtig dat inheemse volkeren er pijlpunten mee insmeerden. Eén kikker kan genoeg gif bevatten om meerdere mensen te doden.
• Ze communiceren met geluid. Het kwaak van een kikker is geen willekeurig lawaai. Mannetjes roepen om vrouwtjes aan te trekken en om rivalen af te schrikken.
• Kikkers bestaan al heel lang. Fossielen laten zien dat kikkerachtigen al meer dan 250 miljoen jaar op aarde leven. Ze overleefden de uitsterving die de dinosaurussen wél uitroeide.
• Er zijn meer dan 7.000 soorten. Wereldwijd zijn er ruim 7.000 beschreven soorten kikkers en padden. Ze leven op alle continenten behalve Antarctica.
• Kikkers zijn een graadmeter voor de natuur. Omdat ze zo gevoelig zijn voor veranderingen in hun omgeving, worden kikkers vaak gebruikt als indicator voor de gezondheid van een ecosysteem. Als kikkers verdwijnen, is er iets mis.

Het verschil tussen een kikker en een pad

Veel mensen gebruiken “kikker” en “pad” door elkaar, maar er zijn duidelijke verschillen. Kikkers hebben gladde, vochtige huid en zijn gebouwde springers met lange achterpoten. Padden hebben een drogere, wrattige huid en lopen liever dan dat ze springen. Ook houden padden zich vaker op het droge op, terwijl kikkers dichter bij het water blijven. Beide zijn amfibieën en horen tot dezelfde diergroep, maar in het dagelijks gebruik mag je ze gerust onderscheiden.

Waarom kikkers steeds zeldzamer worden

Wereldwijd staat een groot deel van de kikkersoorten onder druk. Oorzaken zijn onder andere het verdwijnen van vijvers en moerassen, gebruik van bestrijdingsmiddelen, klimaatverandering en een schimmelziekte die chytridiomycose heet. Deze schimmel tast de huid aan en is dodelijk voor kikkers. In sommige delen van de wereld heeft hij al tientallen soorten uitgewist. Wil je kikkers in je tuin helpen? Een kleine vijver zonder vis, met zachte oevers en omliggende beplanting, is al genoeg om ze aan te trekken.

Kikkers zijn stille getuigen van een gezond ecosysteem. Ze zijn er al lang voordat mensen bestonden, en met een klein beetje aandacht kunnen ze ook in jouw achtertuin overleven.