Weetjes over Venus: de vreemdste planeet van ons zonnestelsel

Venus staat vol verrassende weetjes. Het is de tweede planeet vanaf de zon, op ongeveer 108 miljoen kilometer afstand, en tegelijk de heetste planeet in ons zonnestelsel, zelfs heter dan Mercurius dat veel dichter bij de zon staat. Wie denkt dat Venus een rustige, aardse buur is, komt bedrogen uit.

Een jaar op Venus duurt maar 225 dagen

Een Venusjaar is korter dan een jaar op aarde. Venus legt haar baan om de zon in slechts 225 aardse dagen af. Dat klinkt snel, maar de draaiing om de eigen as is juist extreem traag. Venus doet er ongeveer 243 aardse dagen over om één keer om zichzelf heen te draaien. Dat betekent dat een dag op Venus lónger duurt dan een jaar op Venus. Nergens anders in ons zonnestelsel zie je dat.

Bovendien draait Venus achterstevoren in vergelijking met de meeste andere planeten. Als je op Venus naar de hemel zou kijken, zou de zon in het westen opkomen en in het oosten ondergaan. Dat is precies andersom dan op aarde.

De heetste planeet, ondanks de afstand tot de zon

Het oppervlak van Venus heeft een gemiddelde temperatuur van ongeveer 465 graden Celsius. Dat is heet genoeg om lood te laten smelten. De reden is de dichte atmosfeer, die voor 96 procent uit koolstofdioxide bestaat. Dit zorgt voor een extreem sterk broeikaseffect: warmte van de zon komt er wel in, maar kan er nauwelijks meer uit. Mercurius staat dichter bij de zon, maar heeft geen atmosfeer en is daardoor gemiddeld veel koeler.

De luchtdruk op het oppervlak van Venus is ook buitengewoon hoog, namelijk ongeveer 92 keer de luchtdruk op aarde. Dat is vergelijkbaar met een kilometer of negen diep in de oceaan zijn. Een mens zou daar onmogelijk kunnen overleven, zelfs zonder de hitte.

Opvallende weetjes over Venus op een rij

• Venus is de helderste planeet aan de aardse hemel. Je ziet haar met het blote oog als een fel wit punt, vlak na zonsondergang of voor zonsopgang. Daarom heet ze ook wel de avondster of de morgenster.
• De atmosfeer van Venus bevat wolken van zwavelzuur. Niet bepaald uitnodigend voor een bezoek.
• Venus en de aarde zijn bijna even groot. De diameter van Venus is ongeveer 12.100 kilometer, die van de aarde circa 12.700 kilometer. Daardoor wordt Venus ook wel de tweelingzus van de aarde genoemd.
• Ruimtesondes hebben het oppervlak van Venus in kaart gebracht met radar, omdat de dikke wolkenlaag normale foto’s onmogelijk maakt.
• De Sovjet-Unie was de eerste die een sonde succesvol op Venus liet landen. Venera 7 deed dat in 1970. De hitte en druk vernietigden de sonde na ongeveer 23 minuten, maar in die tijd stuurde ze wel data terug.
• Er zijn geen manen om Venus. Net als Mercurius draait Venus helemaal alleen om de zon, zonder een maan in de buurt.

Heeft Venus water?

Wetenschappers denken dat Venus miljarden jaren geleden mogelijk oceanen had, vergelijkbaar met de aarde. Door het steeds sterker wordende broeikaseffect is dat water langzaam verdampt en uit de atmosfeer verdwenen. Wat er nu over is, is een kurkdroge, gloeiend hete planeet. Dit maakt Venus interessant voor onderzoekers die willen begrijpen hoe klimaatverandering op planetaire schaal werkt.

In 2020 zorgde een studie voor ophef: wetenschappers dachten fosfine te hebben ontdekt in de atmosfeer van Venus, een gas dat op aarde gelinkt is aan biologische processen. Dat leidde tot speculatie over mogelijk leven in de atmosfeer. Later onderzoek zaaide twijfel over de meting, en de discussie loopt nog steeds.

Waarom is Venus zo moeilijk te verkennen?

De extreme omstandigheden maken Venus een lastige bestemming. De meeste sondes overleven het oppervlak maar enkele tientallen minuten voordat de hitte en druk de elektronica vernietigen. NASA en de Europese ruimtevaartorganisatie ESA werken aan nieuwe missies die beter bestand zijn tegen de omstandigheden op Venus. De NASA-missie DAVINCI en de missie VERITAS staan gepland voor de komende jaren en moeten meer duidelijkheid geven over de geologie en atmosfeer van de planeet.

Venus is tegelijk de meest bekeken en minst bezochte buur van de aarde. Ze is met het blote oog zichtbaar, maar haar oppervlak blijft grotendeels een mysterie. Met meer dan een halve eeuw ruimteonderzoek achter de rug, zijn er nog volop vragen te beantwoorden over deze vreemde, hete planeet zo dicht bij ons.