Weetjes over Jupiter: de meest verrassende feiten op een rij

Jupiter zit vol verrassende weetjes. Het is de grootste planeet in ons zonnestelsel, met een doorsnede van maar liefst 69.911 kilometer. Dat is ruim elf keer zo groot als de aarde. Maar de grootte is pas het begin: Jupiter breekt op bijna elk gebied records.

Hoe groot is Jupiter eigenlijk?

Om de omvang van Jupiter echt te snappen, helpt een vergelijking. In Jupiter zouden meer dan 1.300 aardes passen. Qua massa is Jupiter zelfs zwaarder dan alle andere planeten in het zonnestelsel bij elkaar. Toch is Jupiter geen vaste planeet: het is een gasreus, opgebouwd uit voornamelijk waterstof en helium, zonder een duidelijk vast oppervlak om op te landen.

De Grote Rode Vlek: een storm die al eeuwen woedt

Een van de bekendste weetjes over Jupiter is de Grote Rode Vlek. Dit is een enorme storm die al minstens 350 jaar aan de gang is. De storm is zo groot dat er vroeger meerdere aardes naast elkaar in pasten. De afgelopen decennia is de storm wel kleiner geworden, maar hij woedt nog altijd door. Windsnelheden daarbinnen lopen op tot zo’n 530 kilometer per uur.

Snelste rondwenteling van alle planeten

Jupiter draait razendsnel om zijn eigen as. Een dag op Jupiter duurt maar ongeveer 10 uur. Daarmee heeft Jupiter de kortste dag van alle planeten in ons zonnestelsel. Die snelle rotatie zorgt voor een duidelijke afgeplatte vorm aan de polen en een uitstulping aan de evenaar.

Meer dan 90 manen

Jupiter heeft een indrukwekkend leger van manen. Wetenschappers hebben er tot nu toe meer dan 90 ontdekt, waarmee Jupiter recordhouder is in ons zonnestelsel. De vier grootste, Io, Europa, Ganymedes en Callisto, werden al in 1610 door Galileo Galilei ontdekt. Ganymedes is zelfs de grootste maan van het hele zonnestelsel, groter dan de planeet Mercurius. Europa trekt veel aandacht van wetenschappers, omdat er een grote oceaan van vloeibaar water onder het ijsoppervlak zit. Dat maakt Europa een van de meest kansrijke plekken in ons zonnestelsel om vormen van leven te zoeken.

Jupiter als beschermer van de aarde

Jupiter speelt een bijzondere rol voor de aarde. Door zijn enorme zwaartekracht trekt hij veel kometen en asteroïden aan die anders richting de binnenste planeten zouden vliegen. Sommige wetenschappers denken dat de aarde mede dankzij Jupiter relatief weinig ingeslagen objecten heeft gekregen door de geschiedenis heen. Het is een soort kosmische schildwacht.

Weetjes over Jupiter: de ringen die niemand ziet

Saturnus is beroemd om zijn ringen, maar Jupiter heeft ook ringen. Ze zijn alleen veel minder zichtbaar, omdat ze dunner en donkerder zijn. Ze bestaan waarschijnlijk uit stofdeeltjes die vrijkomen als kleine meteorieten de binnenste manen van Jupiter raken. De ringen van Jupiter werden pas in 1979 ontdekt door de ruimtesonde Voyager 1.

Het sterkste magnetische veld van alle planeten

Jupiter heeft het sterkste magnetische veld van alle planeten in ons zonnestelsel. Het is naar schatting 14 tot 20 keer sterker dan dat van de aarde. Dit magnetische veld strekt zich enorm ver uit in de ruimte en vangt grote hoeveelheden geladen deeltjes in. Die zorgen voor spectaculaire auroraborealis-verschijnselen boven de polen van Jupiter, veel groter en krachtiger dan de noorderlichten op aarde.

Ruimtemissies naar Jupiter

Meerdere ruimtesondes hebben Jupiter bezocht. De bekendste is Galileo, die van 1995 tot 2003 om Jupiter cirkelde en gedetailleerde informatie stuurde over de planeet en zijn manen. Daarna volgde Juno, gelanceerd in 2011, die in 2016 in een baan om Jupiter terechtkwam. Juno onderzoekt de atmosfeer, het magnetische veld en de inwendige structuur van de planeet. In de toekomst staat de ESA JUICE-missie gepland, gericht op de manen van Jupiter, met name Europa, Ganymedes en Callisto.

Jupiter is kortom een planeet vol extremen: de grootste, de snelste rotatie, de meeste manen en het sterkste magnetische veld. Elke nieuwe missie levert weer nieuwe verrassingen op over deze reusachtige buur van de aarde.