Inspiratie

Een egel heeft maar liefst 7.000 tot 8.000 stekels op zijn rug. Dat is misschien het bekendste van alle egel weetjes, maar er valt nog veel meer te ontdekken over dit kleine, stekelige zoogdier dat je ’s avonds in de tuin kunt tegenkomen. Hieronder vind je de opvallendste feiten op een rij. De stekels van de egel: meer dan een harnas Die duizenden stekels zijn niet zomaar decoratie. Ze zijn hol van binnen, gemaakt van keratine (hetzelfde materiaal als menselijke nagels), en steviger dan ze eruitzien. Bij gevaar rolt de egel zich op tot een strakke bal, zodat alle stekels naar buiten wijzen. Dassen en vossen zijn de voornaamste roofdieren die toch proberen een egel te verschalken, maar voor de meeste andere dieren is de aanval te gevaarlijk. Jonge egels worden geboren met zachte, witte stekels die binnen uren verharden. De definitieve bruine stekels groeien er later tussen. Een volwassen egel wisselt zijn stekels geleidelijk, net zoals mensen haar verliezen en hergroeien. Je verliest dus nooit ineens het hele pantser. Wat eten egels eigenlijk? Egels zijn omnivoren, maar in de praktijk leven ze vooral van insecten, wormen, slakken en soms kleine kikkers of muizen. Ze zijn daardoor nuttige bewoners van de tuin: een egel kan in één nacht tientallen slakken opeten. Tuinieren zonder chemische bestrijdingsmiddelen is dus extra lonend als je een egel in de buurt hebt. Koemelk kun je beter niet neerzetten voor een egel, ook al lijkt dat vriendelijk. Egels zijn lactose-intolerant en kunnen er ernstige diarree van krijgen. Water is de beste keuze. Ongezouten kattenbrokken of speciaal egelbrokken zijn ook prima als je ze wilt bijvoeren. Slaapgewoonten: echte winterslapers De egel is een van de weinige inheemse zoogdieren in Nederland en België die écht winterslaap houden. Ergens tussen oktober en november kruipt de egel weg in een nest van bladeren en takjes. De lichaamstemperatuur daalt dan van normaal zo’n 35 graden naar bijna de buitentemperatuur, en de hartslag zakt van 190 slagen per minuut naar zo’n 20. Dat is een enorme fysiologische omschakeling. De winterslaap duurt tot in maart of april. Egels die te laat in het jaar wakker worden of te weinig vetreserves hebben opgebouwd, overleven de winter vaak niet. Een volwassen egel weegt idealiter zo’n 600 gram of meer voor hij inslaapt. Egel weetjes over voortplanting en levensduur Na de winterslaap beginnen egels snel met paren. Het baltsritueel is opvallend: het mannetje cirkelt minutenlang om het vrouwtje heen, terwijl zij hem soms actief wegjaagt. Die cirkelgang kan wel een uur duren. Na een draagtijd van zo’n 35 dagen worden gemiddeld vier tot vijf jongen geboren. In het wild worden egels zelden ouder dan drie tot zeven jaar. Verkeersslachtoffers zijn een van de grootste doodsoorzaken, want egels lopen ’s nachts grote afstanden (soms twee tot drie kilometer per nacht) en steken daarbij wegen over. Tuinieren met gaas of hekken zonder opening kan egel-migratie blokkeren; een klein gat van 13 bij 13 centimeter onderin een schutting is al genoeg om ze door te laten. Bijzondere gedragingen die je misschien nog niet kende Egels “zalven” zichzelf. Als ze een sterke geur ruiken, zoals die van een bepaalde plant of stof, kauwen ze erop en smeren het resulterende schuim op hun eigen stekels. Wetenschappers begrijpen nog niet precies waarom, maar een populaire theorie is dat het helpt bij camouflage of parasietbestrijding. Ze zijn ook verrassend goede zwemmers en kunnen korte stukken water overbruggen. Klimmen lukt ze ook: lage schuttingen of tuinmuren zijn voor een egel geen probleem. Naar beneden komen is dan lastiger, want dat gaat soms met een smak, al beschermen de stekels hen daarbij enigszins. Egels zijn solitair van aard. Buiten de paartijd leven ze alleen en verdragen ze nauwelijks een soortgenoot in hun territorium. Toch kan één tuin weleens door meerdere egels worden bezocht, simpelweg omdat de territoria overlappen. Zijn egels beschermd? In Nederland en België is de egel een beschermde diersoort. Je mag hem niet vangen, houden of anderszins verstoren zonder ontheffing. Een gewonde egel mag je tijdelijk opvangen om naar een erkend opvangcentrum te brengen. Zelf een egel jarenlang als huisdier houden is in beide landen niet toegestaan. De populatie staat onder druk door verstedelijking, intensieve landbouw en het gebruik van pesticiden. Organisaties zoals de Zoogdierenvereniging houden de stand bij en adviseren over hoe je de tuin egelvriendelijker kunt maken. Al deze weetjes over de egel laten zien dat er achter dat stekelige uiterlijk een opmerkelijk dier schuilgaat: een overlevingsspecialist die al tientallen miljoenen jaren weinig veranderd is. Door je tuin iets minder opgeruimd te houden en een schaaltje water neer te zetten, geef je dit dier al een flinke steun in de rug. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over Saturnus: 10 verrassende feiten over de ringenplaneetWeetjes over de ruimte: 15 verrassende feiten die je nog niet kende

De ijsvogel is een van de meest opvallende vogels van Nederland, met zijn felblauwe rug en oranje buik. Maar achter dat uiterlijk schuilen veel meer verrassende ijsvogel weetjes dan je zou verwachten. Van zijn razendsnelle duikvlucht tot zijn bijzondere poetshygiëne: de ijsvogel is op vrijwel elk vlak een buitenbeentje. De bekendste ijsvogel weetjes op een rij De ijsvogel (Alcedo atthis) is maar liefst 16 tot 17 centimeter lang, ongeveer zo groot als een mus, maar zijn kleuren maken hem tot een van de meest opvallende vogels van Europa. Hij jaagt vanuit een vaste uitkijkpost boven het water, laat zich dan als een pijl vallen en pakt een visje met zijn scherpe snavel. De hele duik duurt minder dan een seconde. Wat veel mensen niet weten: de felblauwe kleur op de rug van de ijsvogel is geen pigment. Het gaat om structuurkleur, veroorzaakt door de manier waarop licht weerkaatst op de veertjes. Daardoor kan de kleur er in ander licht heel anders uitzien, soms bijna groen of turquoise in plaats van blauw. Een mannetje en vrouwtje zijn makkelijk te onderscheiden als je goed kijkt. Bij het vrouwtje is de onderkant van de snavel oranje-rood. Bij het mannetje is de snavel volledig zwart. Verder zien ze er vrijwel identiek uit. Poeitsbeurt van twintig minuten De ijsvogel staat bekend om zijn verzorgingsdrift. Hij poetst en kamt zijn veren meerdere keren per dag, en één zo’n poetsbeurt kan wel twintig minuten duren. Hij doet dit door zijn veren langs takken en zijn eigen snavel te strijken, en door zich uitgebreid te schudden na een bad. Die nette uitstraling kost hem dus behoorlijk wat tijd en moeite. Razendsnel en doelgericht in het water Bij het duiken past de ijsvogel zijn ogen aan het andere lichtmilieu onder water aan. Dat is nodig omdat licht in water anders breekt dan in lucht. Zonder die aanpassing zou hij zijn prooi missgrijpen. Zijn snavel is speciaal gevormd: lang, recht en puntig, zodat hij met minimale weerstand het water in schiet. Na het vangen van een vis gooit de ijsvogel zijn prooi meerdere keren tegen een tak voordat hij hem opslokt. Dat doet hij om de scherpe vinnen te breken en de vis makkelijker door te kunnen slikken, altijd met de kop naar voren zodat de schubben niet in zijn keel blijven steken. Leven in een tunnel Het nest van de ijsvogel is een tunnel die hij zelf graaft in een steile oever langs het water. Die tunnel kan 40 tot 100 centimeter diep zijn, en eindigt in een broedkamer. Beide ouders graven samen. Door de beschutte ligging in de aardwand is het nest goed beschermd tegen roofvijanden. In één broedseizoen kan een ijsvogelkoppel twee of zelfs drie legsels grootbrengen. Per legsel zijn er gemiddeld zes tot zeven eieren. De kuikens verlaten het nest na zo’n 25 dagen, maar zijn dan meteen op zichzelf aangewezen: de ouders jagen ze binnen enkele dagen weg uit hun territorium. Gevoelig voor strenge winters De ijsvogel heeft één grote vijand waar hij weinig aan kan doen: ijs. Bij een strenge winter vriest zijn jachtgebied dicht en kan hij niet meer bij zijn voedsel. Populaties kunnen dan sterk teruglopen. Na zachte winters herstellen de aantallen zich gelukkig snel, omdat het vogeltje meerdere legsels per jaar heeft. In Nederland staat de ijsvogel op de Rode Lijst als kwetsbare soort. De kwaliteit van het water en de beschikbaarheid van steile oevers zijn bepalend voor zijn voortbestaan. Watervervuiling en oeverbeschoeiing zijn dan ook directe bedreigingen voor de soort. Snelheid, geluid en territorium Een ijsvogel vliegt in een rechte lijn, vlak boven het wateroppervlak, en haalt daarbij snelheden tot zo’n 40 kilometer per uur. Hij is moeilijk te volgen met het blote oog, maar zijn hoge, fluitende roep is goed herkenbaar: een doordringend “tsjiiit” klinkt terwijl hij al voorbij is. De ijsvogel is een uitgesproken solitaire vogel buiten het broedseizoen. Hij verdedigt zijn viswater actief en duldt geen soortgenoten in de buurt. Elk individu heeft een eigen strook water van 1 tot 3 kilometer als territorium. Symboliek en naam De naam “ijsvogel” heeft niets met ijs te maken in de zin van winterse omstandigheden. De naam is waarschijnlijk afgeleid van het Duits of ouder Middelnederlands en verwijst naar de glanzende, kristalachtige kleur van zijn veren, vergelijkbaar met het blauw van ijs in bepaald licht. Een andere verklaring is dat de naam komt van “eisvogel” in de betekenis van “ijzervogel”, verwijzend naar de stevige, metaalkleurige schittering. In veel culturen wordt de ijsvogel gezien als een geluksbrenger of voorbode van goed weer. In de Griekse mythologie was de ijsvogel (halcyon) verbonden aan de zee en aan rustige, vredige dagen, vandaar het begrip “halcyondagen” voor een periode van stilte en geluk. Of je hem nu tegenkomt langs een beekje of alleen hoort voorbijschieten: de ijsvogel is een van de meest bijzondere vogels die Nederland te bieden heeft. Wie een stille plek langs het water opzoekt en geduldig wacht, heeft de meeste kans op een glimp van zijn schitterende blauwe flits. Lees ookWeetjes over dieren: 30 verrassende feiten die je verbazenWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietEkster weetjes: verrassende feiten over deze slimme vogelPinguïn weetjes: 12 verrassende feiten over deze bijzondere vogel

Orka’s zijn de grootste roofdieren in de oceaan en hebben geen enkele natuurlijke vijand. Ze behoren tot de dolfijnenfamilie, maar zijn zoveel groter en sterker dan hun neefjes dat ze zelfs haaien aanvallen en doden. Of je nu nieuwsgierig bent geworden door een documentaire of gewoon meer wilt weten: deze orka weetjes laten zien hoe bijzonder dit dier echt is. Orka weetjes die je meteen verbazen De naam “killer whale” (killende walvis) klinkt eng, maar orka’s heten zo omdat zeelieden vroeger zagen hoe ze grote walvissen aanvielen. Ze zijn zelf geen walvissen, maar dolfijnen, en horen bij de familie Delphinidae. In het Engels worden ze ook wel “wolves of the sea” (wolven van de zee) genoemd, vanwege de manier waarop ze in groepen jagen. Orka’s zijn indrukwekkend groot. Mannetjes worden gemiddeld 6 tot 8 meter lang en wegen al snel 6.000 kilo. De rugvin van een volwassen mannetje kan tot 1,8 meter hoog zijn. Vrouwtjes blijven iets kleiner, maar zijn ook zeker geen klein grut met een lengte van gemiddeld 5 tot 7 meter. Slim, sociaal en sterk: hoe orka’s leven Orka’s leven in familiegroepen, ook wel “pods” genoemd. Een pod bestaat meestal uit een moeder, haar kinderen en haar kleinkinderen. Opvallend: orka-vrouwtjes leven tot wel 80 tot 90 jaar oud, en ook na hun voortplantingsperiode blijven ze actief in de groep. Oudere vrouwtjes spelen een sleutelrol: ze weten waar voedsel te vinden is, zeker in moeilijke tijden. Elk groepje orka’s heeft een eigen “dialect”, een reeks geluiden die ze onderling gebruiken. Jonge orka’s leren dit dialect van hun moeder. Wetenschappers kunnen aan de klanken horen bij welke pod een orka hoort. Dat is vergelijkbaar met hoe mensen in verschillende regio’s een ander accent hebben. Orka’s gebruiken echolocatie om te jagen. Ze sturen geluidsgolven uit die terugkaatsen op prooien, waarna ze precies weten waar die zich bevinden. Zelfs in troebel of donker water zijn ze zo trefzekere jagers. Wat eten orka’s? Het menu van een orka hangt sterk af van de groep waar hij bij hoort. Sommige pods specialiseren zich in vis, vooral zalm. Andere pods jagen op zeezoogdieren zoals zeehonden, dolfijnen of zelfs jonge walvissen. Die specialisatie wordt van generatie op generatie doorgegeven, bijna als een culturele traditie. Een volwassen orka eet naar schatting zo’n 200 tot 300 kilo voedsel per dag. Ze jagen samen en gebruiken slimme technieken, zoals golven creëren om zeehonden van ijsschotsen te spoelen, of vissen omsingelen in een steeds kleiner wordende kring. Die jachttechnieken leren jonge orka’s ook van de oudere dieren in hun pod. Orka’s versus andere grote roofdieren Een van de meest opvallende orka weetjes: orka’s zijn de enige dieren die regelmatig grote witte haaien aanvallen en doden. Wetenschappers hebben waargenomen dat grote witte haaien een gebied verlaten zodra ze de geluiden van orka’s horen. De lever van een haai is een delicatesse voor orka’s, die het orgaan soms chirurgisch precies uit het lichaam verwijderen. Ook potviskalveren en jonge blauwe vinvissen zijn niet veilig voor orka’s. Volwassen blauwe vinvissen laten ze met rust, simpelweg omdat die te groot en te sterk zijn. Maar verder staat er geen enkel dier op de lijst van “gevaarlijk voor de orka”. Bijzondere orka weetjes over hun lichaam De zwart-witte tekening van elke orka is uniek, net als een vingerafdruk bij mensen. Orka’s slapen maar half: één hersenhelft slaapt terwijl de andere waakzaam blijft. Zo kunnen ze blijven zwemmen en ademen. Hun tanden kunnen tot 10 centimeter lang worden. Orka’s zijn warmbloedige zoogdieren. Ze ademen lucht in via een spuitgat boven op hun hoofd. Ze kunnen snelheden halen tot 55 kilometer per uur, waarmee ze tot de snelste zeezoogdieren ter wereld horen. Orka’s in gevangenschap: een gevoelig punt Jarenlang waren orka’s te zien in dierenparken en waterparken, maar dat beeld is sterk veranderd. Orka’s hebben in gevangenschap een duidelijk kortere levensduur dan in het wild. De rugvin van mannetjes, die in de natuur rechtop staat, klapt in gevangenschap vrijwel altijd om. Wetenschappers denken dat dit te maken heeft met stress, minder beweging en andere omstandigheden. Verschillende landen en parken zijn inmiddels gestopt met het houden van orka’s voor shows. Waar leven orka’s? Orka’s zijn wereldwijd te vinden, van de poolzeeën tot de tropen. Ze komen voor in alle oceanen en zijn daarmee een van de meest verspreide zoogdieren op aarde. In Europa worden ze soms gezien voor de kust van Noorwegen, IJsland, en ook bij de Azoren en Spanje. De Noordzee is geen onbekend terrein voor ze, al zijn ze daar minder vaak. Orka’s zijn kortom dieren die op bijna elk vlak indruk maken: hun intelligentie, hun onderlinge band, hun jachttechnieken en hun kracht. Hoe meer je over ze leert, hoe groter het respect wordt voor deze bijzondere bewoners van de zee. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over de ruimte: 15 verrassende feiten die je nog niet kendeWeetjes over hersenen: 10 verrassende feiten over jouw brein

Kwallen zijn fascinerende dieren vol verrassingen. Ze hebben geen hersenen, geen hart en geen bloed, maar ze zwemmen al honderden miljoenen jaren rond op aarde. Deze weetjes over kwallen laten zien hoe bijzonder deze wezens eigenlijk zijn. Wat zijn kwallen eigenlijk? Kwallen behoren officieel tot de neteldieren, een primitieve tak van het dierenrijk. Hun lichaam bestaat uit een soort zak met tentakels eraan. Die “zak” noem je de klomp of paraplu. Voor zo’n simpel lichaam gedragen ze zich verrassend effectief als roofdier. Kwallen bestaan voor ongeveer 95% uit water. Dat maakt ze bijna doorzichtig en ook erg kwetsbaar als ze op het strand spoelen. Buiten het water valt een kwal al snel uit elkaar. 10 weetjes over kwallen die je verbazen 1. Ze zijn ouder dan de dinosauriërs. Kwallen zwemmen al meer dan 500 miljoen jaar in de oceanen. Ze overleefden meerdere grote massa-uitstervingen, terwijl de dinosauriërs dat niet deden. 2. Ze hebben geen hersenen. Een kwal heeft geen centraal zenuwstelsel. In plaats daarvan heeft ze een eenvoudig netwerk van zenuwcellen dat verspreid door het lichaam loopt. Ze “voelt” haar omgeving zonder na te denken. 3. Ze hebben geen hart en geen bloed. Kwallen transporteren zuurstof en voedingsstoffen via diffusie door het dunne weefsel. Dat werkt alleen omdat hun lichaam zo dun en transparant is. 4. Sommige kwallen zijn onsterfelijk. De soort Turritopsis dohrnii kan na volwassenheid teruggaan naar een vroeg stadium van haar levenscyclus. In theorie kan ze dit eindeloos herhalen, wat haar biologisch gezien onsterfelijk maakt. 5. Een groep kwallen heet een zwerm of een blom. In het Engels spreek je van een “bloom” of “smack”. Bij warme zomers en rustig water kunnen er ineens miljoenen kwallen tegelijk aan de oppervlakte verschijnen. 6. Ze bewegen door water uit te pompen. Een kwal zwemt door water op te zuigen in de paraplu en dat daarna snel uit te persen. Zo stuwt ze zichzelf vooruit. Ze heeft geen vinnen of staart nodig. 7. Hun brandnetels zitten in kleine cellen. De stekende tentakels van een kwal bevatten duizenden kleine cellen die nematocysten heten. Eén aanraking activeert die cellen, die razendsnel een giftig draadje afvuren in de huid van het slachtoffer. 8. Niet alle kwallen steken. Veel soorten zijn volkomen onschadelijk voor mensen. De meeste kwallen langs de Nederlandse en Belgische kust prikken nauwelijks voelbaar. De gevaarlijkste soort ter wereld is de zeewes (Chironex fleckeri) uit Australië, waarvan het gif zelfs dodelijk kan zijn. 9. Ze eten met hun mond én scheiden daarmee ook uit. Een kwal heeft maar één opening in haar lichaam. Die opening dient tegelijk als mond én als anus. Voedsel gaat erin via dezelfde weg als het afval eruit komt. 10. Ze zijn een delicatesse in Azië. In Japan, China en andere Aziatische landen worden kwallen al eeuwen gegeten. Ze worden gedroogd of gezouten bereid en hebben een knapperige textuur. In Europa groeit ook de interesse in kwallen als duurzame voedingsbron. Waarom komen er steeds meer kwallen voor? De kwallenpopulaties wereldwijd nemen toe. Dat heeft meerdere oorzaken. Door overbevissing verdwijnen veel vissen die normaal kwallen eten of met hen concurreren om voedsel. Kwallen profiteren van die leegte. Daarnaast houden kwallen van warm water. Stijgende watertemperaturen door klimaatverandering maken grote delen van de oceaan aantrekkelijker voor hen. Ook eutrofiëring speelt een rol. In water dat rijk is aan voedingsstoffen door vervuiling bloeit er meer plankton. Kwallen eten dat plankton en kunnen daardoor snel in aantal groeien. Zijn kwallen gevaarlijk voor mensen? De meeste soorten die je in de Noordzee of Middellandse Zee tegenkomt zijn niet gevaarlijk. Een branderig gevoel na aanraking is vaak het ergste wat er gebeurt. Spoel de plek af met zeewater (nooit met zoet water, dat maakt het erger) en verwijder voorzichtig eventuele tentakelresten met een kaartenhouder of iets vergelijkbaars. Kraak de tentakels niet stuk met je blote handen. Kwallen zijn kortom vreemde, oude en verbluffend eenvoudige dieren die zich toch prima redden in een wereld vol complexere soorten. Hoe minder organen, hoe langer ze al overleven, zo lijkt het. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over Mexico: 15 verrassende feiten die je nog niet kendeWeetjes over Engeland: 15 verrassende feiten die je nog niet kende

Flamingo’s zijn een van de meest herkenbare vogels ter wereld, maar er is veel meer te ontdekken dan alleen die opvallende roze kleur. Van hun slaaphouding tot hun bijzondere manier van eten: flamingo weetjes zijn vaak verrassender dan je zou verwachten. Hier zijn de leukste en meest opvallende feiten op een rij. Flamingo’s zijn roze door wat ze eten De roze kleur van een flamingo komt niet van nature. Jonge flamingo’s zijn grijs tot wit. Ze worden roze door de carotenen in hun voedsel, zoals algen, garnalen en ander klein watergedierte. Hoe meer carotenen ze binnenkrijgen, hoe feller de kleur. Een flamingo in gevangenschap die niet het juiste dieet krijgt, kan in de loop van de tijd bijna wit worden. Ze staan op één poot om energie te besparen De bekende slaaphouding op één poot is geen toeval. Flamingo’s verliezen warmte via hun poten. Door één poot op te trekken dicht bij het lichaam, houden ze de lichaamstemperatuur beter op peil en besparen ze energie. Dit werkt als een soort warmtebehoud. Ze kunnen ook gewoon slapen terwijl ze zo staan, dankzij een vergrendelingsmechanisme in hun gewrichten waardoor ze niet omvallen. Flamingo’s drinken kokendheet water Veel soorten flamingo’s leven bij vulkanische meren en zoute wateren die voor de meeste dieren giftig of ondraaglijk zijn. Het water bij die meren kan erg heet zijn en een hoog zoutgehalte hebben. Flamingo’s hebben gespecialiseerde filters in hun snavel waarmee ze voedsel uit het water zeven. Ze spoelen zout water weg via klieren bij de neus en kunnen zelfs water drinken dat bijna kooktemperatuur heeft bereikt. Ze eten ondersteboven De snavel van een flamingo is speciaal gevormd: hij is gekromd en wordt ondersteboven gebruikt tijdens het eten. De vogel buigt zijn kop zo dat de bovenste helft van de snavel naar beneden wijst. Met de tong pompen ze water naar binnen en weer naar buiten, terwijl kleine filterplaten het voedsel achterhouden. Dit is vergelijkbaar met hoe walvissen krill filteren, maar dan in miniatuur. Flamingo’s zijn monogaam Wanneer twee flamingo’s een koppel vormen, blijven ze in de meeste gevallen bij elkaar. Ze vertonen een uitgebreid baltsritueel waarbij grote groepen vogels samen dansen, marcheren en hun vleugels uitspreiden. Uit die groepsdans vormen zich uiteindelijk paren. Samen bouwen ze een nest van modder, leggen één ei en zorgen beiden voor het kuiken. Ze produceren krop-melk voor hun kuikens Net als duiven produceren flamingo’s een soort melk in hun krop waarmee ze hun jongen voeden. Deze vloeistof is roodachtig van kleur door de carotenen die erin zitten. Tijdens de eerste weken van het leven van het kuiken is dit de enige voedselbron. Zowel de vader als de moeder produceert deze krop-melk en beide ouders voeden het jong af. Een flamingo kan tientallen jaren oud worden In het wild worden flamingo’s gemiddeld 20 tot 30 jaar oud. In gevangenschap, waar ze beschermd zijn tegen roofdieren en ziektes, worden ze soms aanzienlijk ouder. Er zijn gevallen bekend van flamingo’s in dierentuinen die de leeftijd van 40 tot 50 jaar bereikten. De exacte maximumleeftijd verschilt per soort. Er zijn zes verschillende soorten flamingo’s Veel mensen denken dat er één soort flamingo bestaat, maar er zijn er zes. De bekendste zijn de grote flamingo (de meest verspreide soort), de kleine flamingo (de talrijkste) en de Caribische flamingo (de felste roze kleur). De zes soorten leven verspreid over Afrika, Zuid-Europa, het Midden-Oosten, Zuid-Azië en Noord- en Zuid-Amerika. Ze lijken op elkaar, maar verschillen in grootte, kleur en leefgebied. Ze leven altijd in grote groepen Flamingo’s zijn extreem sociale dieren. Een kolonie kan bestaan uit duizenden tot zelfs honderdduizenden vogels. In grote aantallen voelen ze zich veiliger tegen roofdieren en zijn ze succesvoller bij het voortplanten. Een flamingo die alleen wordt gehouden, kan stress en gezondheidsproblemen ontwikkelen. Zelfs in dierentuinen worden ze altijd in groepen gehouden. Hun knieën buigen de andere kant op dan je denkt Het gewricht dat midden in de poot van een flamingo zit en dat lijkt te buigen als een knie, is eigenlijk de enkel. De echte knie zit hoog bij het lichaam en is verborgen onder de veren. Het been dat je ziet is dus eigenlijk het onderbeen en de voet. Dit geeft ze die kenmerkende, elegante beweging die mensen soms verwarrend vinden. Flamingo’s zijn veel complexer dan hun bekendheid als decoratief dier doet vermoeden. Van hun verfijnde voedingsysteem tot hun sociale structuur en bijzondere voortplanting: elke flamingo weetje laat zien hoe goed deze vogels zijn aangepast aan extreme omstandigheden. Wie ze eens goed bestudeert, ziet een dier dat zijn roze uiterlijk meer dan waargemaakt heeft. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietEkster weetjes: verrassende feiten over deze slimme vogelOoievaar weetjes: 15 verrassende feiten over deze iconische vogel

Karel de Grote was niet alleen politiek groot, maar ook letterlijk: met een lengte van ongeveer 1,84 meter stak hij ver boven zijn tijdgenoten uit in een periode waarin de gemiddelde man amper 1,70 meter haalde. Deze en andere verrassende weetjes over Karel de Grote laten zien waarom hij tot op de dag van vandaag een van de meest besproken heersers uit de Europese geschiedenis is. Karel leefde van 742 tot 814 en regeerde als koning van de Franken en later als keizer van het westen. Zijn invloed op Europa was zo groot dat hij de bijnaam “Vader van Europa” kreeg. Maar achter die titel schuilen ook een heleboel minder bekende feiten. Karel de Grote weetjes over zijn uiterlijk en lichaam Zijn lengte van 1,84 meter was uitzonderlijk voor zijn tijd. Historici weten dit dankzij zijn biograaf Einhard, die een gedetailleerde beschrijving achterliet van Karels uiterlijk. Einhard beschreef hem als een man met een brede borst, stevige armen en een opvallend lange hals. Zijn hoofd was relatief groot in verhouding tot zijn lichaam. Karels gebeente werd in de negentiende eeuw onderzocht en die metingen bevestigden de beschrijvingen van Einhard grotendeels. Zijn bouw was die van een stevige, actieve man, wat ook klopte met zijn reputatie als ruiter en jager. Hij kon lezen, maar waarschijnlijk niet schrijven Karel de Grote stond bekend als een bevorderaar van onderwijs en geleerdheid, maar zelf had hij moeite met schrijven. Einhard beschreef hoe Karel tabletten onder zijn kussen bewaarde om in zijn vrije tijd te oefenen met het vormen van letters. Desondanks bleef zijn handschrift slecht. Lezen kon hij wel, en hij sprak meerdere talen, waaronder Latijn en mogelijk wat Grieks. Dit maakt hem een bijzondere figuur: een keizer die het schrift actief promootte in zijn rijk via de zogeheten Karolingische renaissance, terwijl hij zelf nooit een vlotte schrijver werd. Hij had meerdere vrouwen en tientallen kinderen Karel de Grote was meerdere keren getrouwd. Hij had vier officiële echtgenotes en daarnaast meerdere bijvrouwen. In totaal erkende hij naar schatting zo’n twintig kinderen. Sommige bronnen noemen hogere aantallen, maar niet al die kinderen zijn historisch goed gedocumenteerd. Opvallend is dat Karel zijn dochters nooit uithuiselijkte. Er zijn vermoedens dat hij hen gewoon bij zich wilde houden, al leidde dat later aan zijn hof tot de nodige roddels. Zijn zonen stuurde hij juist actief de wereld in om gebieden te besturen. De kroning van 800: een verrassing of niet? Op kerstdag van het jaar 800 kroonde paus Leo III Karel in Rome tot keizer van het westen. Volgens Einhard was Karel verrast en zelfs geïrriteerd door de kroning, omdat hij de paus niet zelf die macht had willen geven. Of dat echt zo was, of dat het een slim politiek spel was, is tot op heden onderwerp van discussie onder historici. De kroning was hoe dan ook historisch belangrijk. Het betekende de symbolische wedergeboorte van een westers keizerrijk, bijna driehonderd jaar na de val van het West-Romeinse Rijk. Karel als bestuurder: hij reisde voortdurend Er was geen vaste hoofdstad in de moderne zin van het woord. Karel bestuurde zijn rijk grotendeels door er zelf doorheen te trekken. Hij verbleef regelmatig op zijn favoriete paleis in Aken, dat hij later liet uitbouwen tot een representatief centrum van zijn rijk, inclusief een grote paltskapel die er nog steeds staat. Die kapel, tegenwoordig de dom van Aken, is een van de best bewaarde bouwwerken uit de vroege Middeleeuwen en staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Weinig bekende weetjes over Karel de Grote Karel was een fervent zwemmer en stond erom bekend dat hij graag in de warme bronnen bij Aken baadde, samen met zijn hofhouding en soms honderden mensen tegelijk. Hij voerde als een van de eersten een gestandaardiseerd muntstelsel in voor zijn hele rijk, wat de handel sterk vereenvoudigde. De maanden van het jaar gaf hij nieuwe Germaanse namen, hoewel die namen uiteindelijk niet zijn blijven hangen. Karel sliep naar verluidt weinig, ook ’s nachts stond hij regelmatig op om te lezen of te bidden. Hij at sober voor iemand van zijn stand: hij gaf de voorkeur aan geroosterd vlees boven uitbundige banketten, en dronk weinig wijn. Zijn geliefde olifant, een geschenk van de kalief van Bagdad, Harun al-Rashid, heette Abul-Abbas en leefde jarenlang aan het Frankische hof. Zijn nalatenschap in Europa De bijnaam “Vader van Europa” is niet overdreven. Karel legde de basis voor wat later Frankrijk, Duitsland, de Benelux en delen van Italië zouden worden. Zijn bestuurssysteem, waarbij hij graaf en markgraaf aanstelde als lokale vertegenwoordigers, werkte als een vroeg model voor gedecentraliseerd bestuur. Ook zijn investering in onderwijs had blijvend effect. Hij stelde de geleerde Alcuin van York aan als hoofd van zijn hofschool en liet scholen oprichten bij kloosters en kathedralen door heel zijn rijk. Daardoor overleefde kennis uit de klassieke oudheid de donkere eeuwen die volgden. Karel de Grote overleed in 814 in Aken, op een leeftijd van ongeveer 72 jaar, wat voor die tijd uitzonderlijk oud was. Zijn rijk viel na zijn dood uiteen, maar zijn naam en zijn model van Europese eenheid bleven resoneren door de eeuwen heen, tot ver in de moderne tijd. Lees ookWeetjes over dieren: 30 verrassende feiten die je verbazenWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over de ruimte: 15 verrassende feiten die je nog niet kendeWeetjes over hersenen: 10 verrassende feiten over jouw brein

Voetbal weetjes zijn er genoeg, maar de meest verrassende zijn die welke zelfs doorgewinterde fans verrassen. Wist je dat de oudste voetbalclub ter wereld al meer dan 165 jaar bestaat, of dat een doelpunt ooit al na twee seconden werd gescoord? Dit artikel bundelt de leukste en minst bekende feiten over voetbal, van historische records tot bizarre statistieken. De oudste en snelste voetbal weetjes uit de geschiedenis Sheffield FC wordt algemeen erkend als de oudste voetbalclub ter wereld. De club werd opgericht in 1857 in Engeland, ruim voor de oprichting van de Football Association in 1863. Sheffield FC speelde in de beginjaren met zelfbedachte regels, de zogeheten Sheffield Rules, die op meerdere punten afweken van de latere standaard. Het snelste doelpunt ooit in een officiële wedstrijd staat op naam van Nawaf Al-Abed, die in 2009 raak schoot na slechts twee seconden. Hij schoot direct bij de aftrap in op een fout van de tegenstander. Ter vergelijking: de gemiddelde wedstrijd duurt 90 minuten en bevat zo’n 2 tot 3 doelpunten. Twee seconden voelt dan als een absurde uitzondering op de regel. Records die moeilijk te geloven zijn Lionel Messi scoorde in 2012 maar liefst 91 doelpunten in één kalenderjaar. Dat record is vastgelegd en erkend door het Guinness World Records. In datzelfde jaar was hij ook topscorer in de Champions League, de Primera División en voor het Argentijns elftal. Voor een idee van de schaal: geen enkele andere speler in de professionele voetbalgeschiedenis is ook maar in de buurt gekomen van dat getal in één jaar. De grootste zege in een officiële internationale wedstrijd staat op naam van Australië, dat in 2001 American Samoa versloeg met 31-0. Archie Thompson scoorde daarin 13 doelpunten, eveneens een wereldrecord op één man voor een interland. De wedstrijd was een WK-kwalificatieduel in de Oceanische zone. Bijzondere feiten over het spelmateriaal en de regels Tot 1872 mochten clubs zelf de vorm van de bal bepalen. Pas dat jaar werd officieel vastgelegd dat een voetbal rond moest zijn. Daarvoor werden er soms meer ovale of rondere ballen gebruikt, afhankelijk van de club of regio. De eerste officieel gestandaardiseerde voetbal had een omtrek van 68 tot 71 centimeter, een maat die tot op de dag van vandaag geldt. De rode en gele kaart werden pas in 1970 ingevoerd, tijdens het WK in Mexico. Engelse scheidsrechter Ken Aston bedacht het systeem na de beruchte “Battle of Santiago” op het WK van 1962, waarbij de wedstrijd volledig uit de hand liep. Aston zou het idee hebben gekregen terwijl hij wachtte voor een stoplicht met stoplichtfasen groen, geel en rood. Opvallende statistieken over landen en toernooien Brazilië is het enige land dat bij ieder WK heeft meegedaan, al 22 edities op rij. Duitsland (en zijn rechtsvoorganger West-Duitsland) heeft de meeste WK-finales gespeeld: acht in totaal. Het WK van 1954 in Zwitserland leverde gemiddeld 5,38 doelpunten per wedstrijd op, het hoogste gemiddelde ooit in de toernooigeschiedenis. De Champions League-finale van 1999 tussen Manchester United en Bayern München werd door United gewonnen na twee doelpunten in de blessuretijd, na de 90ste minuut. San Marino staat bekend als een van de slechtst presterende landen in het internationaal voetbal; de nationale ploeg won pas in 2004 zijn eerste officiële interland ooit. Minder bekende weetjes over bekende spelers Pelé scoorde in zijn professionele loopbaan officieel meer dan 1.000 doelpunten, al tellen veel statistici daar ook vriendschappelijke wedstrijden en regionale duels bij. In officiële geregistreerde wedstrijden erkend door RSSSF (de voetbalstatistiekorganisatie) worden doorgaans 767 goals in officiële duels vermeld. Hoe je ook telt: het zijn er ongekend veel voor één speler. Cristiano Ronaldo is de enige speler die topscorer werd op vijf verschillende WK-toernooien. Bij elk eindtoernooi waar hij aanwezig was, scoorde hij minstens één keer. Zijn debuut op een WK was in 2002, in een groepswedstrijd van Portugal. Destijds was hij 17 jaar oud. Peter Shilton is de houder van het record voor meeste interlands in de Engelse voetbalgeschiedenis: 125 caps. Hij stond decennialang in doel voor Engeland en speelde op drie WK-toernooien. Ironisch genoeg is hij wereldwijd het meest bekend van het doelpunt dat hij níet stopte: de “Hand of God” van Diego Maradona in 1986. Vreemde en grappige voetbal weetjes In 2002 eindigde een wedstrijd in Madagascar tussen AS Adema en Stade Olympique de l’Emyrne in 149-0. Dat klinkt als een record, maar het was geen echte prestatie: Stade Olympique scoorde 149 eigengoals uit protest tegen een eerdere omstreden beslissing van de scheidsrechter. De FIFA erkent dit als de hoogste score ooit in een officiële voetbalwedstrijd, al is de omstandigheid zacht gezegd uitzonderlijk. De allereerste WK-finale ooit, in 1930 in Uruguay, werd gespeeld met twee verschillende ballen. Elk team leverde zijn eigen bal in, en de scheidsrechter koos voor de eerste helft de Argentijnse bal en voor de tweede helft de Uruguayaanse. Uruguay won uiteindelijk met 4-2. Of de ballenruil verschil maakte, is nooit bewezen, maar de anekdote blijft één van de bekendste voetbal weetjes uit het WK-archief. Voetbal weetjes over stadions en records van het publiek Het Estadio Azteca in Mexico-Stad is het enige stadion dat twee WK-finales heeft georganiseerd: in 1970 en in 1986. Het stadion heeft een capaciteit van ruim 87.000 toeschouwers en wordt ook voor andere grote evenementen gebruikt. De sfeer bij de finale van 1986 staat in veel lijstjes als een van de meest iconische voetbalmomenten ooit. De grootste officieel gemeten opkomst bij een voetbalwedstrijd ooit was de WK-finale van 1950 in het Maracanã-stadion in Rio de Janeiro, tussen Uruguay en Brazilië. Naar schatting waren er die dag rond de 173.000 tot 200.000 mensen aanwezig, al lopen de tellingen uiteen. Officiële bronnen houden het op zo’n 173.850 betalende bezoekers, maar de werkelijke aanwezigheid lag mogelijk hoger. Voetbal zit vol met dit soort verrassende details, juist omdat het al zo lang en op zo’n grote schaal gespeeld wordt. Of het nu gaat om bizarre scorelijnen, onverwachte kampioenen of regels die niemand kende: de sport heeft altijd meer te bieden dan negentig minuten op het veld. Lees ookWeetjes over honden: 15 verrassende feiten die je nog niet wistWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over Egypte: 15 verrassende feiten die je nog niet wistWeetjes over Duitsland: 15 verrassende feiten die je nog niet wist

Kerst zit vol verrassende weetjes die de meeste mensen niet kennen. Wist je dat kerstbomen al in de zestiende eeuw populair waren in Duitsland, of dat IJsland dertien kerstmannen kent in plaats van één? Hieronder vind je de meest opvallende kerst weetjes, van vreemde tradities wereldwijd tot opmerkelijke feiten over bekende kerstgewoonten. IJsland heeft dertien kerstmannen In veel landen is één Kerstman de baas, maar in IJsland zijn er dertien. Ze heten de Jólasveinar, oftewel de Kerstjongens. In de dertien nachten vóór kerst komen ze één voor één naar beneden uit de bergen. Kinderen zetten hun schoen op de vensterbank van hun slaapkamerraam. Zoet geweest? Dan vind je er een cadeautje of snoep in. Stout geweest? Dan ligt er een aardappel in je schoen. Elke Kerstjongen heeft een eigen naam die zijn gedrag beschrijft. Denk aan “Lepel Likker”, die lepels likt die hij van de keukentafel steelt, “Deur Snuffelaar”, die aan deuren ruikt, en “Vlees Haak”, die vlees van het plafond grijpt. Het zijn eigenlijk schurkerige figuren die de loop der eeuwen iets aardiger zijn geworden. De kerstboom komt uit Duitsland De traditie van de versierde kerstboom stamt uit het zestiende-eeuwse Duitsland, waar mensen dennenbomen in huis haalden en versierden. Via het Britse koningshuis verspreidde de gewoonte zich over Europa en later de rest van de wereld. Koningin Victoria en prins Albert werden in 1848 afgebeeld rondom een versierde kerstboom, en dat plaatje maakte de kerstboom ineens enorm populair in Groot-Brittannië en Amerika. Kerstmis op 25 december: een keuze, geen feit Niemand weet zeker op welke datum Jezus geboren is. De datum 25 december werd pas in de vierde eeuw vastgesteld door de vroegchristelijke kerk. Dat was waarschijnlijk geen toeval: op en rond dezelfde datum vonden al heidense winterfeesten plaats, zoals het Romeinse Saturnalia. Door de christelijke feestdag op dezelfde dag te zetten, was de overgang voor veel mensen minder groot. Sommige christelijke kerken, zoals de Russisch-Orthodoxe Kerk, vieren kerst op 7 januari. Dat heeft te maken met een verschil in kalender, namelijk de Juliaanse kalender tegenover de Gregoriaanse kalender die wij gebruiken. Rudolph werd uitgevonden door een warenhuis Rudolph het roodneusrendier bestaat sinds 1939. Hij werd bedacht door Robert L. May, een tekstschrijver die werkte voor de Amerikaanse winkelketen Montgomery Ward. Het bedrijf wilde een gratis boekje uitdelen aan kinderen en May schreef het verhaal. In 1949 werd het lied “Rudolph the Red-Nosed Reindeer” een hit. De naam van het rendier is dus niet eeuwenoud, maar rechtstreeks afkomstig uit de marketingwereld. De kerstkaart is bijna tweehonderd jaar oud De eerste officiële kerstkaart werd in 1843 in Engeland verstuurd. Sir Henry Cole liet een kaart ontwerpen omdat hij zelf geen tijd had om al zijn vrienden persoonlijk een kerstgroet te schrijven. Er werden van die eerste kaart zo’n duizend exemplaren gedrukt. Tegenwoordig worden er wereldwijd jaarlijks vele miljarden kerstkaarten verstuurd, al neemt het aantal door digitale alternatieven langzaam af. Kerst weetjes over kerstliedjes “Jingle Bells” is waarschijnlijk het bekendste kerstlied ter wereld, maar het is eigenlijk helemaal geen kerstlied. Het werd in 1857 geschreven door James Lord Pierpont en ging oorspronkelijk over slee rijden tijdens Thanksgiving. De koppeling aan kerst ontstond later puur door populariteit en traditie. “Stille nacht” heeft ook een bijzonder verhaal. Het werd voor het eerst gezongen op kerstavond 1818 in een klein dorpje in Oostenrijk. Het orgel van de kerk was kapot, dus zong men het lied op gitaarbegeleiding. Nu is het lied erkend als immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO. Wereldwijde kerst: bijzondere tradities In Japan is het traditie om op kerstavond KFC te eten. De campagne “Kurisumasu ni wa Kentakkii” (Kentucky voor kerst) startte in 1974 en sloeg zo goed aan dat mensen er weken van tevoren voor reserveren. Kerst is in Japan geen officiële feestdag, maar de KFC-traditie is springlevend. In Catalonië (Spanje) kennen ze een bijzondere kerstfiguur: de Caganer. Dat is een beeldje van een knielende figuur die zijn behoefte doet, verstopt ergens in de kerststal. Het symbool staat voor vruchtbaarheid en geluk voor het nieuwe jaar. Toeristen zijn er vaak van verbaasd, locals vinden het doodnormaal. In Noorwegen is er een bijgeloof dat heksen op kerstavond bezems stelen om op te vliegen. Daarom verstoppen veel Noren hun bezems op kerstavond nog steeds binnenshuis. Het oudste kerstlied ter wereld Het oudste kerstlied waarvan de melodie nog bestaat, is “Jesus Refulsit Omnium” uit de vierde eeuw. Het werd toegeschreven aan Sint-Hilarius van Poitiers. Het is uiteraard lang niet zo bekend als “Stille Nacht” of “O Kerstnacht”, maar het laat zien dat mensen al zeventien eeuwen muziek maken rondom kerst. Of je nu onder de indruk bent van IJslandse kerstjongens, verbaasd bent over de commerciële wortels van Rudolph, of lacht om de Japanse KFC-traditie: kerst weetjes maken de feestdagen net iets kleurrijker. Ze herinneren je eraan dat kerst in elk land en elke cultuur net iets anders smaakt. Lees ookWeetjes over dieren: 30 verrassende feiten die je verbazenWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietAmeland weetjes: de leukste en meest verrassende feiten op een rijGiraffen weetjes: de meest verrassende feiten op een rij

De paardenbloem zit vol verrassende weetjes. Elk onderdeel van de plant is bruikbaar: de wortel, de blaadjes en de bloem. Je kunt hem eten, gebruiken als medicijn en zelfs als kleurstof. Wat er uit de berm langs de weg groeit, is eigenlijk een van de nuttigste planten van Nederland. Alle delen van de paardenbloem zijn eetbaar De jonge blaadjes van de paardenbloem smaken licht bitter en zijn rauw te eten in een salade. Hoe jonger het blad, hoe milder de smaak. Oudere blaadjes worden bitterder, maar zijn nog steeds te gebruiken als gestoofd groentje. De bloem zelf is ook eetbaar. Je kunt hem in pannenkoekenbeslag verwerken, drogen voor thee of verwerken tot paardenbloem-jam. Het sap uit de stengel is kleverig en wit, en smaakt bitter. Dat sap werd vroeger gebruikt om wratjes te behandelen. De wortel kun je drogen en roosteren. Gemalen wortel geldt van oudsher als koffievervanger, zeker in tijden dat echte koffie schaars of duur was. Het resultaat is cafeïnevrij en heeft een aardse, licht bittere smaak. Paardenbloem weetjes over de naam en verspreiding De naam “paardenbloem” heeft niets met paarden te maken, maar stamt waarschijnlijk van het Franse “dent-de-lion” (leeuwentand), vanwege de getande blaadjes. In het Engels heet de plant dan ook “dandelion”. De Nederlandse naam is ergens in de vertaalslag veranderd. De paardenbloem (Taraxacum officinale) groeit bijna overal ter wereld en is een van de meest verspreide planten op aarde. Hij gedijt op gazons, in bermen, tuinen en zelfs in scheuren in het asfalt. Dat komt door zijn krachtige penwortel, die soms wel dertig centimeter diep gaat en de plant in staat stelt om in vrijwel elke grondsoort te overleven. Het zadenbol en de verspreiding De witte pluizenbol die je na de bloei ziet, is opgebouwd uit tientallen losse vruchtjes, elk met een eigen “valscherm” van fijne haartjes. Die structuur heet een pappus. Een windvlaag is genoeg om de zaden meters ver te dragen. Per plant kunnen er soms honderd of meer zaden tegelijk wegvliegen. Interessant is dat de paardenbloem zich ook kan vermenigvuldigen zonder bevruchting. Dit heet apomixis. De plant maakt dus gewoon zaad aan zonder dat er bestuiving nodig is. Dat verklaart mede waarom hij zo succesvol en zo moeilijk te bestrijden is in tuinen. Als kleurstof en medicijn Tot ver in de twintigste eeuw werd de gele bloem van de paardenbloem gebruikt om stof te verven. De bloemblaadjes geven een lichtgele tot groenige kleur af, afhankelijk van het materiaal en de behandeling. Het was een goedkope en makkelijk verkrijgbare bron van kleurstof voor huishoudelijk gebruik. Als kruidenmiddel heeft de paardenbloem een lange geschiedenis. De plant staat bekend om zijn vochtafdrijvende werking, wat in het Frans zijn bijnaam “pissenlit” opleverde. De wortel wordt al eeuwenlang ingezet ter ondersteuning van lever en nieren. Let op: dit zijn volksmedische toepassingen, geen medisch bewezen behandelingen. Waardevol voor insecten De paardenbloem bloeit vroeg in het jaar, soms al in maart. Dat maakt hem een van de eerste voedselbronnen voor bijen en hommels na de winter. Op een zonnige lentedag is een paardenbloem in de tuin letterlijk een reddingslijn voor uitgehongerde insecten. De bloem sluit zich ’s nachts en bij bewolkt weer. Dat is geen toeval: de plant beschermt zo zijn stuifmeel tegen regen en kou. Bij zonnig weer gaat hij weer open, precies wanneer bestuivers actief zijn. Paardenbloem in het wild versus in de tuin Veel tuiniers bestrijden de paardenbloem actief, maar er is een goede reden om hem te laten staan. Zijn diepe wortel breekt de grond op en haalt mineralen naar boven die andere planten niet kunnen bereiken. Na het afsterven verrijkt de plant de bodem met die mineralen, wat gunstig is voor omliggende planten. Pluk je de bloem vlak voordat hij uitbloeit, dan voorkom je dat zaden zich verspreiden maar houd je toch de voordelen voor insecten. Een beetje paardenbloem in de tuin is dus niet alleen prima te verdedigen, maar ook nuttig. De paardenbloem is kortom een plant die op het eerste gezicht gewoon lijkt, maar bij nader inzien opvallend veelzijdig is. Eetbaar, nuttig voor insecten, verrassend robuust en rijk aan geschiedenis: er zijn weinig planten die zo bescheiden ogen maar zoveel in huis hebben. Lees ookWeetjes over dieren: 30 verrassende feiten die je verbazenWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietVincent van Gogh weetjes: 12 verrassende feiten over de schilderNapoleon weetjes: 12 verrassende feiten over de Franse keizer

Giraffen zijn vol verrassingen. Ze zijn niet alleen het langste landdier ter wereld, maar hebben ook een hart zo groot als een emmer, slapen amper en maken geluiden die je nauwelijks kunt horen. Hieronder vind je de leukste en meest opvallende weetjes over de giraf, van kop tot hoof. Hoe lang en hoe zwaar wordt een giraf? Een volwassen giraf kan tot wel 5,5 à 6 meter hoog worden. Alleen de nek is al goed voor zo’n 2 meter. Mannetjes zijn groter dan vrouwtjes en kunnen tot ongeveer 1.900 kilogram wegen. Vrouwtjes blijven meestal onder de 1.200 kilogram. Die enorme hoogte heeft een groot voordeel: giraffen kunnen bladeren eten die voor andere dieren gewoon onbereikbaar zijn, zoals de toppen van acaciabomen. De tong van een giraf is bijzonder lang én gekleurd De tong van een giraf is zo’n 45 tot 50 centimeter lang. Die lengte is geen toeval: met die tong grijpen ze bladeren van doornige takken zonder hun bek te beschadigen. Nog opvallender is de kleur: de tong is blauwzwart aan de buitenkant. Waarschijnlijk beschermt die donkere kleur de huid van de tong tegen verbranding door de zon, want giraffen steken hun tong heel de dag buiten. Giraffen weetjes over hun slaapgewoonten Een van de meest verrassende giraffen weetjes gaat over slapen. Giraffen slapen maar weinig, soms maar 30 minuten per dag. Ze doen dit in korte dutjes van 4 tot 6 minuten. Vaak slapen ze staand, met hun ogen half open. Alleen als ze zich echt veilig voelen, leggen ze hun nek op de grond en slapen ze dieper. Dat gebeurt zelden in het wild, omdat ze dan kwetsbaar zijn voor roofdieren. Het hart van een giraf is enorm groot Om het bloed omhoog te pompen naar die lange nek en kop, heeft een giraf een uitzonderlijk krachtig hart. Het weegt ongeveer 11 kilogram en is zo’n 60 centimeter lang. De bloeddruk van een giraf is bijna twee keer zo hoog als die van een mens. Dat is noodzakelijk om genoeg bloed tot aan de hersenen te krijgen. Als een giraf zijn kop omlaag beweegt om te drinken, zorgen speciale kleppen in de bloedvaten ervoor dat hij niet flauwvalt door de plotselinge drukverandering. Drinken is het gevaarlijkste moment voor een giraf Juist omdat drinken zoveel moeite kost, zijn giraffen op dat moment extra kwetsbaar. Ze moeten hun lange poten breed spreiden of bukken om bij het water te komen. In die houding kunnen ze niet snel vluchten. Leeuwen en krokodillen maken hier soms gebruik van. Mede daarom drinken giraffen in het wild maar één of twee keer per dag, en putten ze het grootste deel van hun vocht uit bladeren. Giraffen communiceren op een unieke manier Lange tijd dachten wetenschappers dat giraffen stom waren, omdat ze nauwelijks hoorbare geluiden maken. Toch communiceren ze wel. Ze gebruiken infrageluid, trillingen die te laag zijn voor het menselijk oor. Ook maken ze soms een zacht gerommel, geknor of gefluit. Jonge giraffen kunnen blaten, een beetje zoals een kalf. Die geluiden zijn zacht en dragen niet ver, maar in het savannelandschap is dat genoeg voor kortbij communicatie. Het vlekkenpateroon van elke giraf is uniek Net zoals mensen een unieke vingerafdruk hebben, heeft elke giraf een uniek vlekkenpatroon. Geen twee giraffen zien er precies hetzelfde uit. Dat maakt het voor onderzoekers mogelijk om individuele dieren te herkennen en te volgen in het wild, zonder ze te vangen of te merken. De vlekken dienen ook als camouflage in het gevlekte lichtspel van de savanne. Een giraf wordt geboren met een vrije val van twee meter Giraffenkalveren beginnen het leven meteen hard. Ze worden geboren terwijl het moederdier staat, wat betekent dat het kalf zo’n twee meter naar beneden valt bij de geboorte. Die klap stimuleert de eerste ademhaling. Binnen een uur staat het kalf al op zijn poten en kan het lopen. Dat is geen luxe: roofdieren als hyena’s en leeuwen zijn snel ter plaatse na een geboorte. Giraffen zijn dus veel meer dan alleen het langste dier op aarde. Van hun slaapgedrag en hun enorme hart tot hun unieke vlekken en hun stille communicatie, elk onderdeel van hun lichaam en gedrag is aangepast aan een leven op de Afrikaanse savanne. Wie eens goed naar een giraf kijkt, ziet een dier dat van kop tot hoef vol zit met bijzonderheden. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietAmeland weetjes: de leukste en meest verrassende feiten op een rijWeetjes over Neptunus: de meest verrassende feiten op een rij