Okapi weetjes: 10 verrassende feiten over dit geheimzinnige dier

De okapi is een van de meest bijzondere dieren ter wereld, en er zijn genoeg okapi weetjes die je versteld doen staan. Zo lijkt dit dier op het eerste gezicht een kruising tussen een zebra en een paard, maar de okapi is in werkelijkheid de enige nog levende verwant van de giraf. Dat zegt al veel over hoe uniek dit dier is.

De okapi en de giraf: familie, maar heel anders

De giraf en de okapi behoren allebei tot de familie Giraffidae, maar je zou dat niet meteen zeggen als je ze naast elkaar ziet. Een giraf kan wel vijf tot zes meter hoog worden; een okapi blijft steken op ongeveer 1,5 meter bij de schouder. Toch zijn er opvallende overeenkomsten. Beide dieren hebben een lange, blauwachtige tong, waarmee ze bladeren van takken kunnen stropen. Ook hebben beide dieren hoorntjes, al zijn die bij de okapi kleiner en alleen bij de mannetjes zichtbaar.

Die blauwe tong is trouwens niet zomaar een kleur. De tong van een okapi kan zo’n 30 tot 35 centimeter lang worden, lang genoeg om ermee zijn eigen ogen en oren schoon te maken. Dat is een nuttige eigenschap in het dichte regenwoud waar hij leeft.

Opvallende weetjes over het uiterlijk van de okapi

De gestreepte achterpoten van de okapi lijken op die van een zebra, maar de twee dieren zijn helemaal geen familie. De strepen helpen jonge okapi’s waarschijnlijk om hun moeder te volgen door het donkere woud. Ook zorgen ze mogelijk voor camouflage tussen de lichtstrepen die door het bladerdak vallen. Het voorlijf is egaal donkerbruin, waardoor het contrast met de gestreepte poten des te groter is.

De huid van de okapi heeft een vettige laag die helpt tegen de vochtigheid van het regenwoud in Congo, waar het dier van nature voorkomt. Het vacht voelt daardoor iets olieachtig aan als je het aanraakt, wat het dier ook waterafstotend maakt bij regen.

Waar leeft de okapi?

De okapi leeft uitsluitend in het Congolese regenwoud, met name in het Ituri-woud in de Democratische Republiek Congo. Dit woud is dicht en moeilijk toegankelijk, wat lange tijd betekende dat de okapi voor de westerse wetenschap totaal onbekend was. Pas in 1901 beschreef de wetenschap het dier officieel voor het eerst, opmerkelijk laat voor zo’n groot zoogdier. Lokale bevolkingsgroepen kenden het dier uiteraard al veel langer.

Okapi’s leven solitair en zijn erg schuw. Ze vermijden contact met andere dieren en met mensen. Dat maakt het bestuderen van dit dier in het wild moeilijk. Veel van wat we weten over okapi’s, komt dan ook van dieren in dierentuinen en van diepgaand onderzoek in het veld.

Wat eet een okapi?

Okapi’s zijn planteneters. Ze eten bladeren, knoppen, grassen, varens, fruit en paddenstoelen. Met hun lange tong grijpen ze takken vast en stropen ze de bladeren er direct af. Ze hebben een voorkeur voor bepaalde planten die giftig zijn voor andere dieren, wat erop wijst dat ze een bijzonder spijsverteringssysteem hebben. Net als giraffen zijn okapi’s herkauwers: ze kauwen het voedsel meerdere keren en verteren het langzaam.

Okapi weetjes over gedrag en communicatie

Okapi’s zijn stille dieren. Ze communiceren nauwelijks met geluid, in ieder geval niet met geluiden die mensen goed kunnen horen. Ze maken gebruik van infrasound, geluiden die te laag zijn voor het menselijk oor, om met elkaar in contact te blijven. Dit is handig in het dichte woud, waar je een soortgenoot niet altijd kunt zien.

Moeder en jong communiceren wél met hoorbare geluiden. Een jong, ook wel een kalf genoemd, maakt een zacht blèrend geluid om zijn moeder te roepen. De moeder reageert daar ook op. In het eerste deel van hun leven blijven kalveren veel verborgen in het onderbos terwijl de moeder op zoek gaat naar voedsel.

Bedreigd en beschermd

De okapi staat op de rode lijst van de IUCN als kwetsbaar, met een dalende populatietrend. Naar schatting leven er rond 2024 nog tussen de 10.000 en 35.000 okapi’s in het wild, maar die schattingen zijn onzeker vanwege de moeilijke toegankelijkheid van hun leefgebied. Ontbossing, stroperij en politieke onrust in Congo zijn de grootste bedreigingen.

Er bestaat een speciaal beschermd gebied, het Okapi Wildlife Reserve in Congo, dat mede is opgezet om deze diersoort te beschermen. Dit reservaat staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Verschillende dierentuinen wereldwijd doen mee aan fokprogramma’s om de soort te behouden.

Veelgestelde vragen over okapi’s

Is een okapi verwant aan de zebra? Nee. De gestreepte poten lijken op die van een zebra, maar de okapi is familie van de giraf, niet van de zebra of het paard.

Hoe lang wordt een okapi? Een okapi wordt gemiddeld 1,9 tot 2,5 meter lang (van neus tot staart) en heeft een schouderhoogte van ongeveer 1,5 meter.

Kunnen okapi’s in dierentuinen leven? Ja. Er leven okapi’s in verschillende Europese en Amerikaanse dierentuinen, onder andere in het kader van internationale fokprogramma’s voor bedreigde diersoorten.

Hoe oud wordt een okapi? In gevangenschap worden okapi’s gemiddeld 20 tot 30 jaar oud. In het wild is de levensverwachting korter, al is dat moeilijk precies te meten.

Okapi’s zijn fascinerende dieren die pas heel laat door de wetenschap zijn ontdekt en nog steeds veel geheimen bewaren. De combinatie van een lange blauwe tong, zebrastrepen en een verwantschap met de giraf maakt ze tot een van de meest bijzondere zoogdieren op aarde. Als je ooit de kans hebt om er een te zien in een dierentuin, is het de moeite waard er goed de tijd voor te nemen.