Weetjes over Turkije: 15 feiten die je misschien nog niet wist

Turkije zit vol verrassingen. Of je er al eens geweest bent of er binnenkort naartoe gaat: er zijn genoeg weetjes over Turkije die de meeste mensen nog niet kennen. Van de bijzondere ligging van Istanbul tot de rijke geschiedenis van het land. Hieronder lees je de leukste en meest opvallende feiten.

Istanbul: de enige stad op twee continenten

Het bekendste weetje over Turkije is meteen ook een van de bijzonderste: Istanbul is de enige stad ter wereld die op twee continenten ligt. Het westelijke deel van de stad bevindt zich in Europa, het oostelijke deel in Azië. De Bosporus, een zeestraat van zo’n 30 kilometer lang, vormt de grens tussen de twee continenten. Met een brug of de metro kun je letterlijk van Europa naar Azië reizen binnen dezelfde stad.

Istanbul is ook de grootste stad van Turkije, maar niet de hoofdstad. Veel mensen denken van wel, maar de hoofdstad is Ankara. Istanbul is historisch gezien wel de bekendste stad: het was lange tijd de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk onder de naam Constantinopel, en daarna van het Ottomaanse Rijk.

Weetjes over Turkije die je verbazen

Turkije is een van de weinige landen ter wereld waar je tulpen ziet als nationaal symbool, terwijl de meeste mensen dat eerder aan Nederland koppelen. De tulp komt echter oorspronkelijk uit Centraal-Azië en werd via het Ottomaanse Rijk in de 16e eeuw naar Europa gebracht. De Nederlanders namen de bloem mee uit Turkije en maakten er vervolgens een groot exportproduct van.

Turkije grenst aan acht landen: Griekenland, Bulgarije, Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Iran, Irak en Syrië. Dat maakt het land tot een echte kruising tussen Europa, het Midden-Oosten en de Kaukasus. Die geografische ligging verklaart ook waarom de cultuur zo gemengd is.

Het land heeft een oppervlakte van ruim 780.000 vierkante kilometer. Dat is ongeveer 18 keer zo groot als Nederland. De diversiteit in landschap is enorm: je vindt er stranden, bergketens, steppevlaktes en zelfs het bijzondere maanlandschap van Cappadocië met zijn tufsteen rotsen en historische ondergrondse steden.

De geschiedenis gaat duizenden jaren terug

Een van de opmerkelijkste historische weetjes over Turkije is dat Göbekli Tepe, gelegen in het zuidoosten van het land, wordt beschouwd als de oudste tempel ter wereld. De bouw wordt geschat op zo’n 12.000 jaar geleden, ruim voor de uitvinding van het schrift of het wiel. Dat maakt Turkije tot een van de oudste bewoonde gebieden op aarde.

Troje, het stadje uit de beroemde Griekse mythologie van de Ilias van Homerus, lag ook op het grondgebied van het huidige Turkije, in het westen van het land bij de huidige stad Çanakkale. Opgravingen hebben meerdere lagen van de stad blootgelegd, wat aantoont dat er door de eeuwen heen steeds opnieuw op dezelfde plek gebouwd werd.

De hagia Sophia in Istanbul is eveneens een goed voorbeeld van de rijke geschiedenis van het land. Het gebouw was achtereenvolgens een Byzantijns-christelijke kathedraal, een moskee, een museum en is sinds 2020 opnieuw een actieve moskee. Zo’n wisseling van functies laat zien hoe het land door de eeuwen heen veranderd is.

Turkije is een van de grootste voedselproducenten ter wereld

Turkije behoort tot de grootste producenten van een hele reeks voedselproducten. Het land staat in de top vijf van wereldwijde productie van hazelnoten, vijgen, abrikozen, kersen en granaatappels. Een groot deel van de hazelnoten in chocolade en hazelnootpasta wereldwijd komt uit de regio rond de Zwarte Zee in Turkije.

Thee is in Turkije de nationale drank, niet koffie. Turken drinken per hoofd van de bevolking meer thee dan bijna elk ander volk ter wereld. De thee wordt gezet in een speciale dubbele theepot en geserveerd in kleine glazen. Turkse koffie bestaat natuurlijk ook, maar thee wint het dagelijks gebruik ruimschoots.

Klimaat en geografie: heel divers land

Wie denkt dat Turkije alleen maar warm is, heeft het maar half goed. De kustregio’s langs de Middellandse Zee en de Egeïsche Zee hebben een warm mediterraan klimaat met droge zomers. Maar in het binnenland en het oosten van het land zijn de winters koud en sneeuwrijk. Steden als Erzurum in het oosten kunnen in de winter temperaturen van min 20 graden of lager bereiken.

Cappadocië, in het midden van Turkije, is bekend om zijn sprookjesachtige rotsformaties en hotelkamers die in de rotsen zijn uitgehakt. De regio is ook populair vanwege ballonvaarten bij zonsopgang, waarbij je van hoog boven het landschap helemaal niks hoort behalve de brander van de luchtballon.

Taal en cultuur

Het Turks is een Altaïsche taal en heeft daarmee weinig verwantschap met de meeste Europese talen. Een opvallend kenmerk is de zinsopbouw: in het Turks staat het werkwoord vrijwel altijd helemaal achteraan de zin. Zo zeg je niet “Ik ga naar de markt”, maar letterlijk vertaald iets als “Ik naar de markt ga”.

Turkije telt ruim 85 miljoen inwoners en is daarmee een van de bevolkingsrijkste landen van Europa én Azië. De officiële godsdienst is er geen, want Turkije is een seculiere staat. Toch is een groot deel van de bevolking moslim. De scheiding tussen religie en staat is vastgelegd in de grondwet, een erfenis van de republiek die Mustafa Kemal Atatürk in 1923 stichtte.

Bijzondere records en feiten

• Turkije heeft meer dan 400 kilometer aan kustlijn langs de Middellandse Zee, de Egeïsche Zee en de Zwarte Zee.
• Het Turks bad, de hamam, werd eeuwen geleden al gebruikt als sociale ontmoetingsplaats en is nog steeds populair.
• Turkije is een van de meest bezochte landen ter wereld, met jaarlijks tientallen miljoenen bezoekers.
• De Grand Bazaar in Istanbul is een van de grootste overdekte markten ter wereld, met duizenden winkeltjes onder één dak.
• Pamukkale, de beroemde witte kalksteenterrassen gevuld met thermaal water, is gratis te bezichtigen maar je moet er wel op blote voeten doorheen lopen om de rotsen te beschermen.

Turkije combineert een indrukwekkende geschiedenis, een verrassend gevarieerd landschap en een levendige cultuur op een manier die weinig andere landen hem nadoen. Of je nu de feiten leest als reisvoorbereiding of gewoon uit nieuwsgierigheid: het land heeft altijd meer te bieden dan je op het eerste gezicht verwacht.