Willem van Oranje weetjes: 15 verrassende feiten over de Vader des Vaderlands

Willem van Oranje is vol verrassende weetjes. Hij werd geboren in 1533 in het Duitse Dillenburg, groeide op als lutherse prins, en eindigde zijn leven als de bekendste held van de Nederlandse opstand. Maar tussen die bekende feiten zitten verhalen die veel mensen niet kennen. Hieronder vind je de meest opvallende weetjes over Willem van Oranje, op een rij.

Willem van Oranje weetjes die de meeste mensen niet kennen

Willem werd als kind luthers opgevoed in Dillenburg, maar moest op elfjarige leeftijd naar het katholieke hof van keizer Karel V in Brussel. Dat was een voorwaarde voor zijn erfenis: hij mocht de titel en bezittingen van zijn kinderloze neef René van Châlon erven, maar dan moest hij wel katholiek worden opgevoed. Zo werd een Duits jongetje plots een Brabantse hofjongen.

Karel V vertrouwde hem zo sterk dat hij bij zijn troonsafstand in 1555 leunde op de schouder van de jonge Willem. Dat symbolische gebaar liet zien hoeveel vertrouwen de keizer in hem stelde. Willem was toen pas 22 jaar oud.

Zijn bijnaam “de Zwijger” heeft waarschijnlijk niets te maken met stilzwijgen. De bijnaam verwijst naar een incident waarbij hij zijn plannen niet verried aan de Franse koning, niet omdat hij zo stil van aard was. In werkelijkheid stond hij juist bekend als een goede prater en charmante gesprekspartner.

Vier huwelijken en veel politiek

Willem trouwde vier keer. Zijn eerste vrouw was Anna van Egmond, een rijke Nederlandse edelvrouw. Na haar dood hertrouwde hij met Anna van Saksen, een moeilijke huwelijksperiode die uitliep op een scheiding. Zijn derde vrouw was Charlotte de Bourbon, een voormalige non. Na haar dood trouwde hij met Louise de Coligny, dochter van een Franse hugenotenleider. Elk huwelijk had een politieke én persoonlijke kant.

Uit die huwelijken had hij in totaal zestien kinderen, waaronder Maurits van Nassau, die later de strijd tegen Spanje voortzette. Zijn nakomelingen regeren Nederland tot op de dag van vandaag.

De eerste aanslag op een staatshoofd met een pistool

Op 18 maart 1582 overleefde Willem een aanslag in Antwerpen. Een man genaamd Juan de Jauregui schoot hem neer van dichtbij. Het schot ging door zijn kaak en hij verloor bijna zijn leven. Dit wordt wel gezien als een van de vroegste gevallen van een pistoolaanslag op een staatshoofd in Europa. Willem herstelde, maar twee jaar later was het raak.

Op 10 juli 1584 werd hij vermoord in zijn huis in Delft, de Prinsenhof. Zijn moordenaar was Balthasar Gerards, die handelde uit naam van de Spaanse koning Filips II. Filips had een grote beloning uitgeloofd voor wie Willem om het leven bracht. De kogelgaten in de muur van de Prinsenhof zijn nog altijd te zien.

Zijn rijkdom en schulden

Willem van Oranje erfde als kind een enorm fortuin en was een van de rijkste edelen van de Nederlanden. Maar de opstand kostte klauwen met geld. Hij financierde een groot deel van de strijd uit eigen zak en raakte uiteindelijk zwaar in de schulden. Toen hij stierf, liet hij geen groot vermogen achter, maar een begonnen natie.

Het Wilhelmus gaat over hem

Het Wilhelmus, het Nederlandse volkslied en het oudste volkslied ter wereld met een bekende melodie, is geschreven vanuit het perspectief van Willem zelf. De tekst is een soort eerste persoon-brief van Willem aan het Nederlandse volk. De eerste letters van de vijftien coupletten vormen samen de naam WILLEM VAN NASSOV. Dat is een acrostichon, een verborgen boodschap in de beginletters.

Nog meer weetjes op een rij

• Willem sprak meerdere talen: Nederlands, Frans, Duits, Spaans en Latijn.
• Hij was stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht namens de Spaanse koning, voordat hij in opstand kwam tegen diezelfde koning.
• De Prins van Oranje was zijn titel, maar het vorstendom Oranje lag in het zuiden van Frankrijk, niet in Nederland.
• Hij werd begraven in de Nieuwe Kerk in Delft, waar tot op de dag van vandaag de Nederlandse koningen en koninginnen worden bijgezet.
• De kleur oranje, die sterk verbonden is met Nederland, is vernoemd naar het Huis van Oranje-Nassau, dat zijn naam aan hem ontleent.
• Zijn moord leidde indirect tot de eerste officiële bescherming van staatslieden: veel landen begonnen na zijn dood beter na te denken over beveiliging van leiders.

Waarom hij de Vader des Vaderlands wordt genoemd

Die titel kreeg hij al tijdens zijn leven. De Staten van Holland gaven hem die naam omdat hij zijn eigen bezit en veiligheid opofferde voor de opstand. Hij had kunnen kiezen voor een comfortabel leven als Spaans edelman. In plaats daarvan zette hij alles op het spel voor wat hij zag als de vrijheid van de Nederlanden. Dat gegeven, meer dan welk ander feit ook, verklaart waarom hij tot op vandaag zo’n centrale plek inneemt in de Nederlandse geschiedenis.

Willem van Oranje was geen heilige en ook geen eenvoudig mens. Hij was slim, politiek handig, soms wankelmoedig, en hij maakte fouten. Maar de weetjes over zijn leven laten zien dat hij een uitzonderlijk figuur was, gevormd door twee culturen, vier huwelijken en een opstand die een heel land vormgaf.