Albert Einstein weetjes: 15 verrassende feiten over het genie

Albert Einstein weetjes zijn er genoeg, maar de meeste mensen kennen alleen de grote lijnen. Einstein bedacht de relativiteitstheorie, hij had wild haar en hij kreeg de Nobelprijs. Wat veel minder bekend is: hij gaf op zijn zestiende zijn staatsburgerschap op, hij trouwde met de enige vrouwelijke student in zijn klas en zijn hersenen werden na zijn dood stiekem bewaard. Hieronder vind je de meest opvallende, minder bekende feiten over het leven van Albert Einstein.

Albert Einstein weetjes die je waarschijnlijk nog niet kende

Einstein werd op 14 maart 1879 geboren in Ulm, in het toenmalige Duitse Rijk. Zijn ouders waren joods, maar niet streng religieus. Als kind praatte hij laat, wat zijn ouders aanvankelijk zorgen baarde. Toch bleek hij al vroeg uitzonderlijk goed in wiskunde en natuurkunde.

Op zestienjarige leeftijd deed hij iets opvallends: hij vroeg zelf om zijn Duitse staatsburgerschap op te geven. Hij had een hekel aan de militaristische sfeer in Duitsland en wilde er niets meer mee te maken hebben. Een tijd lang was hij officieel staatsloos, voordat hij later de Zwitserse nationaliteit aannam.

Einstein deed zijn eerste toelatingsexamen voor de Polytechnische school in Zürich (nu ETH Zürich) op zijn vijftiende, één jaar te vroeg. Hij zakte, vooral voor de niet-technische vakken. Een jaar later probeerde hij het opnieuw en werd hij toegelaten.

Zijn huwelijk en liefdeleven

In zijn klas aan de ETH Zürich zat één vrouwelijke student: Mileva Marić, een Servische wiskundige. Einstein en Mileva werden verliefd en trouwden in 1903. Mileva was intellectueel zijn gelijke en sommige historici speculeren dat zij meer bijdroeg aan zijn werk dan officieel erkend wordt. Harde bewijzen daarvoor ontbreken, maar hun samenwerking was intensief.

Nog voor hun huwelijk kregen ze samen een dochter, Lieserl, geboren in 1902. Wat er met haar is gebeurd, is nooit helemaal duidelijk geworden. Vermoed wordt dat ze jong overleed of werd afgestaan ter adoptie. Het bestaan van Lieserl was decennialang volledig onbekend bij het grote publiek.

Einstein en Mileva scheidden uiteindelijk in 1919. In de scheidingsafspraak stond een opmerkelijke clausule: als Einstein de Nobelprijs zou winnen, zou het prijzengeld naar Mileva gaan. Dat gebeurde ook. In 1921 won hij de Nobelprijs voor de Natuurkunde en het geld ging naar zijn ex-vrouw.

Het jaar dat alles veranderde

In 1905 publiceerde Einstein vier wetenschappelijke artikelen die de natuurkunde voorgoed veranderden. Dit jaar wordt zijn “annus mirabilis” (wonderjaar) genoemd. Hij schreef over de speciale relativiteitstheorie, de equivalentie van massa en energie (E=mc²), de Brownse beweging en het foto-elektrisch effect. Dat laatste leverde hem uiteindelijk de Nobelprijs op, niet zijn relativiteitstheorie.

Opvallend: op het moment dat hij deze artikelen schreef, werkte hij als klerk bij het octrooibureau in Bern. Hij had geen academische aanstelling en deed dit allemaal in zijn vrije tijd.

Einstein en de atoombom

Einstein wordt soms gezien als de “vader van de atoombom”, maar dat is niet helemaal eerlijk. Hij was niet betrokken bij het Manhattan Project, het geheime programma waarmee de VS de atoombom ontwikkelden. Zijn formule E=mc² legde wel een theoretische basis voor kernenergie, maar de daadwerkelijke ontwikkeling was het werk van anderen.

Wat Einstein wel deed: in 1939 ondertekende hij de beroemde Einstein-Szilard brief aan de Amerikaanse president Roosevelt. Daarin waarschuwde hij dat nazi-Duitsland mogelijk bezig was een kernwapen te ontwikkelen en adviseerde hij de VS hetzelfde te onderzoeken. Later noemde hij dit de grootste vergissing van zijn leven.

Zijn hersenen, zijn viool en zijn zeillust

Einstein speelde viool vanaf zijn zesde jaar. Hij hield zijn hele leven van muziek, en met name van Mozart. Tijdens zijn wetenschappelijk werk speelde hij regelmatig viool als hij vastzat op een probleem. Hij geloofde dat muziek en wetenschap nauw verwant waren.

Hij zeilde graag, maar was een opvallend slechte zwemmer. Dat weerhield hem er niet van om regelmatig de zee op te gaan, zonder reddingsvest.

Na zijn dood in 1955 verwijderde patholoog Thomas Harvey tijdens de sectie stiekem Einsteins hersenen, zonder toestemming van de familie. Hij bewaarde ze jarenlang in zijn bezit, aanvankelijk in een pot onder een bierpak verborgen in zijn kelder. Later werden kleine stukjes hersenenweefsel naar onderzoekers over de hele wereld gestuurd. Of de studies iets zinnigs opleverden, blijft omstreden.

Einstein in de politiek

Einstein vluchtte in 1933 naar de Verenigde Staten toen Hitler aan de macht kwam in Duitsland. Hij vestigde zich in Princeton, New Jersey, waar hij werkte aan het Institute for Advanced Study. Hij verkreeg de Amerikaanse nationaliteit in 1940.

In 1952 kreeg hij een bijzonder aanbod: de staat Israël vroeg hem president te worden. Hij sloeg dit aanbod af. Einstein was zionistisch sympathisant en steunde de oprichting van Israël, maar vond zichzelf niet geschikt voor een politieke functie.

Veelgestelde vragen over Einstein

Hoe oud werd Albert Einstein?
Einstein werd 76 jaar oud. Hij overleed op 18 april 1955 in Princeton, aan een gescheurde aorta.

Had Einstein slechte cijfers op school?
Dit is een hardnekkige mythe. Einstein had over het algemeen goede cijfers, zeker in wiskunde en natuurkunde. Hij zakte wél voor zijn eerste toelatingsexamen, maar door zwakke prestaties op andere vakken, niet de exacte vakken.

Sprak Einstein meerdere talen?
Einstein sprak Duits als moedertaal en leerde later Engels en Frans. Zijn Engels had altijd een sterk Duits accent.

Was Einstein religieus?
Einstein geloofde niet in een persoonlijke God. Hij sprak weleens over een “kosmische religieuze ervaring” en bewonderde de orde en schoonheid van het universum. Zijn beroemde uitspraak “God gooit niet met dobbelstenen” had meer te maken met zijn onbehagen over de kwantummechanica dan met religie in traditionele zin.

Einstein was niet alleen een briljant wetenschapper, maar ook iemand met een merkwaardig en soms tegenstrijdig leven. Staatsloos, gepassioneerd muzikant, slechte zwemmer op zee en iemand wiens hersenen na zijn dood een eigen leven leidden. Juist die combinatie maakt hem zo’n blijvend fascinerend figuur.