Merel weetjes: 12 verrassende feiten over deze vertrouwde tuinvogel

De merel is een van de bekendste vogels van Nederland en België, maar er valt veel meer over hem te weten dan je denkt. Zo zingt alleen het mannetje, is de merel van nature een bosvogel die pas later de stad ontdekte, en legt het vrouwtje meerdere keren per jaar eieren. Hieronder vind je de leukste en meest verrassende merel weetjes op een rij.

De merel is geen oervogel van de tuin

Hoewel je de merel tegenwoordig overal in tuinen en parken ziet, was hij oorspronkelijk een bosvogel. Pas in de negentiende eeuw begon de merel zich aan te passen aan het stadsleven. Die aanpassing ging verrassend snel: binnen een paar generaties had de vogel geleerd om te overleven tussen mensen, huizen en drukke straten. Vandaag behoort de merel in Nederland tot de meest getelde tuinvogels bij tellingen zoals de Nationale Tuinvogeltelling.

Mannetje en vrouwtje zien er heel anders uit

Bij de merel zie je meteen wie wie is. Het mannetje heeft een gitzwart verenkleed en een opvallend oranjegele snavel en oogring. Het vrouwtje is bruin met een gevlekte borst en een veel minder felle snavel. Die bruine kleur biedt haar camouflage, wat handig is als ze op het nest zit. Jonge mannetjes lijken bij het uitvliegen op het vrouwtje en krijgen hun zwarte verenkleed pas geleidelijk.

Alleen het mannetje zingt, en hij doet het uitbundig

Het lied van de merel is een van de mooiste en meest gevarieerde vogelgeluiden die je in de tuin kunt horen. Alleen het mannetje zingt, en hij doet dat het intensiefst in de vroege ochtend en avond. Hij begint al vroeg in het jaar, soms al in februari. Het lied bestaat uit rustige, fluittonen die steeds afwisselen. Bijzonder: elke merel heeft zijn eigen unieke lied. Mannetjes leren melodieën deels van elkaar en voegen zelf nieuwe tonen toe.

De merel nestelt meerdere keren per jaar

Een merelvrouwtje kan in één seizoen twee tot vier nesten bouwen, van maart tot en met juli. Per nest legt ze drie tot vijf eieren, met een blauwgroene kleur en bruine vlekjes. Ze broedt de eieren in ongeveer twee weken uit. Na nog eens twee weken verlaten de kuikens het nest, maar de ouders blijven ze nog een tijdje voeren. Daarna begint het vrouwtje soms al aan een volgend nest.

Merel weetjes over het dieet

De merel eet van alles. Hij is gek op regenwormen, die hij met zijn scherpe snavel uit de grond pikt. Je ziet hem regelmatig schuin met zijn kop staan: hij luistert dan naar beweging onder de grond. Daarnaast eet hij insecten, bessen, fruit en zaden. In de herfst en winter zijn bessenstruiken een belangrijke voedselbron. Appels die op de grond liggen worden gretig opgegeten, ook als ze al een beetje zijn gaan rotten.

De merel kan oud worden, maar de meeste leven kort

In het wild haalt een merel gemiddeld maar twee tot drie jaar. De sterfte onder jonge vogels is hoog: veel kuikens overleven het eerste jaar niet. Toch zijn er gevallen bekend van merels die in vrijheid vijf jaar of ouder werden. In gevangenschap kan de merel nog ouder worden. De grootste bedreigingen zijn katten, roofvogels zoals sperwers, en strenge winters.

Bijzondere varianten: de albinomerel

Soms zie je een merel die deels of volledig wit is. Dat is geen apart soort, maar een kleurafwijking die albinisme of gedeeltelijk albinisme heet. Witte merels trekken veel aandacht, maar hebben het in de natuur moeilijker: ze vallen op voor roofdieren en worden soms gemeden door soortgenoten. Toch duiken ze regelmatig op in tuinen en worden ze door vogelaars graag gefotografeerd.

De merel en zijn relatie met mensen

Merels zijn territoriale vogels. Een mannetje verdedigt zijn territorium actief, zeker in het broedseizoen. Hij jaagt andere merels weg en zingt om zijn gebied af te bakenen. Toch zijn merels niet schuw voor mensen. Ze komen dicht bij tuinders die de grond omspitten, op zoek naar wormen die vrijkomen. In de stad zijn merels vaak veel minder schuw dan op het platteland, door jarenlange gewenning aan mensen.

De merel is kortom een vogel die veel meer in huis heeft dan zijn vertrouwde zwarte pakje doet vermoeden. Of je nu luistert naar zijn lied bij zonsopgang, hem gadeslaat terwijl hij wormen jaagt of een witte exemplaar spot: er valt altijd iets nieuws te ontdekken aan deze alledaagse tuingast.