Panda weetjes: 15 verrassende feiten over de reuzenpanda

Panda’s zijn veel interessanter dan je misschien denkt. Ze eten bijna alleen bamboe, maar hebben het spijsverteringssysteem van een roofdier. Dat is meteen een van de opvallendste panda weetjes: de reuzenpanda is evolutionair gezien een carnivoor die ergens onderweg vlees heeft ingeruild voor bamboe, zonder dat zijn lichaam daar echt op is aangepast.

Hieronder vind je de meest verrassende en weinig bekende feiten over de reuzenpanda, van hun eetgedrag tot hun bijzondere voortplanting.

Het spijsverteringssysteem van een roofdier

Zoals het IFAW ook aangeeft, lijkt het spijsverteringssysteem van de reuzenpanda sterk op dat van een vleesetend zoogdier. Een echte herbivoor heeft een lange, complexe darm die plantenmateriaal goed kan afbreken. De panda heeft die niet. Zijn darmen zijn relatief kort en simpel, wat betekent dat hij maar een klein deel van de voedingsstoffen uit bamboe opneemt. Dat klinkt inefficiënt, en dat is het ook.

Om toch genoeg energie binnen te krijgen, eet een volwassen reuzenpanda dagelijks zo’n 12 tot 38 kilogram bamboe. Dat kost hem tot wel 14 uur per dag. De rest van de dag slaapt hij grotendeels. Een panda is daardoor bijna altijd aan het eten of rusten.

De zesde “duim” die geen duim is

Panda’s houden bamboestengels vast met wat eruitziet als een duim, maar dat is het niet. Het is een vergrote uitsteeksel van het polsbot, ook wel de “pseudo-duim” genoemd. Dit is een aanpassing die door evolutie is ontstaan om bamboe beter te kunnen grijpen. Een echte opposerende duim zoals mensen die hebben, ontbreekt.

Toch werkt dit systeem verrassend goed. Panda’s kunnen er mee pellen, scheuren en vasthouden, en dat doen ze de hele dag.

Panda weetjes over voortplanting: kleine kans, groot wonder

De voortplanting van de reuzenpanda is opmerkelijk lastig. Een vrouwtje is maar één tot drie dagen per jaar vruchtbaar. Die korte vruchtbare periode, gecombineerd met het feit dat panda’s in het wild ver uit elkaar leven, maakt succesvolle paring zeldzaam.

Een pasgeboren panda is extreem klein: gemiddeld zo’n 100 gram, terwijl de moeder 80 tot 125 kilogram weegt. Dat maakt de panda een van de zoogdieren met de grootste grootteverhouding tussen moeder en pasgeborene. De baby is roze, vrijwel kaal en blind bij de geboorte. De typische zwart-wit tekening ontwikkelt zich pas later.

Vrouwtjes die een tweeling krijgen, voeden in de natuur bijna altijd maar één jong op. Het andere jong sterft dan. In gevangenschap kunnen verzorgers de welpen om beurten voeden, waardoor beide in leven blijven.

Niet zo saai als ze lijken: panda’s in het wild

Reuzenpanda’s staan bekend als rustige, trage dieren, en dat klopt grotendeels. Toch kunnen ze goed klimmen en zwemmen. Jonge panda’s zijn speelser dan volwassenen en klimmen graag in bomen. Volwassen panda’s trekken zich terug in de bergen van China, in bamboewouden op hoogtes van 1.200 tot 3.100 meter.

Ze leven solitair. Een panda heeft een eigen territorium dat hij markeert met geurklieren. Sociale contacten zijn zeldzaam en beperken zich grotendeels tot de paarperiode.

De kleur zwart-wit: waarvoor dient die eigenlijk?

Wetenschappers hebben lang gedebatteerd over de functie van het opvallende zwart-witte patroon. Een gangbare verklaring is dat de witte vacht helpt bij camouflage in de sneeuw, terwijl de zwarte vlekken rond de ogen helpen om soortgenoten te herkennen en tegenstanders af te schrikken. De donkere oren zouden een waarschuwingssignaal zijn voor roofdieren.

Echt sluitend bewijs voor één verklaring is er niet. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren tegelijk een rol.

Van bedreigd naar kwetsbaar: de status van de reuzenpanda

Tot 2016 stond de reuzenpanda op de rode lijst van de IUCN als “bedreigd” (endangered). In 2016 werd de status bijgesteld naar “kwetsbaar” (vulnerable), een verbetering door jarenlange inspanningen op het gebied van fokprogramma’s en bescherming van leefgebied. Er leven naar schatting rond de 1.800 reuzenpanda’s in het wild, voornamelijk in de provincie Sichuan in China.

China beschouwt de panda als nationaal symbool en leent dieren uit aan dierentuinen wereldwijd, een praktijk die ook wel “pandadiplomatie” wordt genoemd. De dieren blijven eigendom van China; ook de eventuele nakomelingen.

Nog meer opvallende panda weetjes op een rij

• Panda’s communiceren via geluiden zoals blaten, blaffen en piepen. Ze grommen niet zoals grote katachtigen.
• De levensverwachting in het wild is 15 tot 20 jaar; in gevangenschap kunnen panda’s 30 jaar of ouder worden.
• Panda’s maken geen vaste slaapplaats. Ze slapen waar ze zijn, soms gewoon op de grond tussen het bamboe.
• De wetenschappelijke naam is Ailuropoda melanoleuca, wat zoiets betekent als “zwart-witte kattenvoetdier”.
• Bamboe bevat weinig calorieën en weinig eiwitten. Om toch spiermassa op te bouwen, heeft de panda een stofwisseling die uitzonderlijk traag is voor zijn lichaamsgrootte.
• Er bestaat ook een rode panda, maar die is niet verwant aan de reuzenpanda. De naam “panda” stamt mogelijk van het Nepalese woord ponya, wat “bamboe-eter” betekent.

De reuzenpanda is een dier dat vol tegenstrijdigheden zit: een carnivoor die bamboe eet, een groot dier dat piepkleine baby’s ter wereld brengt, en een schijnbaar onhandige knuffelaar die toch uitstekend kan klimmen. Juist die combinatie maakt panda weetjes zo boeiend om te ontdekken.