Weetjes over Mars: 12 verrassende feiten over de rode planeet

Mars zit vol verrassingen. De rode planeet is kleiner dan je misschien denkt, heeft het hoogste vulkaan in het zonnestelsel en kent dagen die bijna even lang zijn als die op aarde. Hieronder vind je de meest opvallende weetjes over Mars, van de basisfeiten tot de bijzonderheden die zelfs veel mensen niet kennen.

Grootte en gewicht: Mars is veel kleiner dan de aarde

Mars heeft een doorsnede van ongeveer 6.800 kilometer. Ter vergelijking: de aarde heeft een doorsnede van bijna 12.800 kilometer. Mars is dus ruwweg half zo groot. Nog opvallender is het gewicht: Mars weegt circa 642 miljard miljard ton, wat zo’n tien keer lichter is dan de aarde. Dat heeft gevolgen voor de zwaartekracht. Op Mars weeg je maar 38% van wat je op aarde weegt. Iemand van 80 kilo voelt zich daar als een persoon van ongeveer 30 kilo.

De kleur van Mars: waar komt het rood vandaan?

De bijnaam “de rode planeet” is geen toeval. Het oppervlak van Mars is bedekt met ijzerhoudend stof en gesteente dat door oxidatie roodbruin is gekleurd. Het is in feite gewoon roest. Die fijne stofdeeltjes wervelen regelmatig op door stofstormen, die soms het hele oppervlak van de planeet kunnen bedekken. Zo’n wereldwijde stofstorm kan maanden aanhouden.

Bijzondere weetjes over Mars: records in het zonnestelsel

Mars is de thuisbasis van Olympus Mons, de hoogste vulkaan in het hele zonnestelsel. Deze berg is ongeveer 22 kilometer hoog, bijna drie keer zo hoog als de Mount Everest. Zijn basis heeft een doorsnede van zo’n 600 kilometer, wat hem ook extreem breed maakt. Sta je aan de voet, dan zie je de top niet eens, omdat hij over de horizon verdwijnt.

Naast Olympus Mons heeft Mars ook de Valles Marineris, een klovenlandschap dat zich uitstrekt over meer dan 4.000 kilometer. Dat is vergelijkbaar met de breedte van de Verenigde Staten. Op de diepste plekken is de kloof zo’n 7 kilometer diep, wat de Grand Canyon in de VS (ruim 1,8 kilometer diep) ver overtreft.

Een dag op Mars lijkt op een dag op aarde

Een dag op Mars, ook wel een “sol” genoemd, duurt 24 uur en 37 minuten. Dat is maar iets langer dan een aardse dag. Een jaar op Mars duurt echter veel langer: 687 aardse dagen. Dat betekent dat de seizoenen op Mars ook veel langer duren. Omdat de baan van Mars om de zon vrij elliptisch is, zijn de seizoenen ongelijk van lengte en temperatuur.

Temperatuur: van aangenaam tot ijzig koud

De temperaturen op Mars lopen sterk uiteen. Aan de evenaar kan het overdag oplopen tot ongeveer 20 graden Celsius, een temperatuur die op aarde als prima zomerweer geldt. Maar ’s nachts keldert het kwik naar min 80 graden Celsius of kouder. Aan de polen kan de temperatuur zelfs dalen tot min 125 graden Celsius. De dunne atmosfeer, die voor 95% uit koolstofdioxide bestaat, houdt nauwelijks warmte vast.

De twee maantjes van Mars

Mars heeft twee manen: Phobos en Deimos. Beide zijn klein en onregelmatig van vorm, meer als grote rotsblokken dan echte bolvormige manen. Phobos is de grootste en beweegt zo snel om Mars dat hij twee keer per dag opkomt en ondergaat. Nog een opmerkelijk feit: Phobos nadert Mars met een paar centimeter per jaar en zal naar verwachting over tientallen miljoenen jaren uiteenvallen of op Mars inslaan.

Water op Mars: sporen uit het verleden

Vroeger stroomde er vrijwel zeker vloeibaar water over het oppervlak van Mars. Dat blijkt uit gedroogde rivierbeddingen, delta’s en mineralen die alleen in water kunnen ontstaan. Nu is er geen vloeibaar water aan het oppervlak, maar onder de zuidpool is waarschijnlijk een ondergronds meer van vloeibaar water aanwezig. Aan de polen zit ook bevroren water vermengd met droogijs (bevroren koolstofdioxide).

Verkenning van Mars: robots en rovers

Mensen hebben Mars nog niet bezocht, maar robots wel. Meerdere rovers hebben het oppervlak onderzocht, waaronder Curiosity (actief sinds 2012) en Perseverance (geland in 2021). Perseverance heeft ook een kleine helikopter meegenomen, Ingenuity, die als eerste voertuig ooit motorisch vloog op een andere planeet. Naast rovers cirkelen meerdere ruimtevaartuigen om Mars heen en sturen beelden en data terug naar aarde.

Veelgestelde vragen over Mars

Hoeveel manen heeft Mars?
Mars heeft twee manen: Phobos en Deimos.

Hoe lang duurt een vlucht naar Mars?
Afhankelijk van de positie van de planeten ten opzichte van elkaar duurt een vlucht naar Mars met huidige technologie naar schatting zeven tot negen maanden.

Is er leven op Mars?
Tot nu toe is er geen bewijs gevonden voor leven op Mars, niet nu en niet in het verleden. Onderzoekers zoeken wel actief naar sporen van vroeger microbieel leven.

Waarom is Mars zo droog?
Mars heeft een zwak magnetisch veld en een dunne atmosfeer. Daardoor is de zonnewind het oppervlak al miljarden jaren aan het stropen, waardoor water en lucht grotendeels verloren zijn gegaan.

Mars blijft een planeet die steeds nieuwe verrassingen oplevert, van recordhoge vulkanen tot aanwijzingen voor oud water. De weetjes over Mars laten zien hoe bijzonder onze buurplaneet is, en waarom wetenschappers er zo graag meer over willen weten.