Zeehonden weetjes: 12 verrassende feiten over deze zeedieren

Zeehonden zijn veel interessanter dan ze op het eerste gezicht lijken. Ze slapen half in het water, zien bijna niets maar voelen alles met hun snorharen, en sommige soorten duiken dieper dan 600 meter. Hieronder vind je de leukste en meest verrassende weetjes over zeehonden, van hun bijzondere zintuigen tot hun slaapgewoonten.

Zeehonden weetjes: de 12 meest opvallende feiten

Zeehonden leven zowel op het land als in het water, maar het zijn eigenlijk echte waterdieren. Ze rusten weliswaar op de kust of op zandbanken, maar ze jagen, spelen en slapen grotendeels in zee. Een zeehond kan zijn hartslag vertragen van zo’n 100 slagen per minuut aan land naar minder dan 10 slagen per minuut onder water. Dat heet de duikreflex, en het stelt ze in staat heel lang onder te blijven.

Hun dikke vacht beschermt ze niet alleen tegen de kou van buiten, maar ze hebben ook een dikke laag spek (blubber) onder de huid. Die vetlaag houdt de lichaamstemperatuur op peil in ijskoud zeewater. Bij jonge zeehonden, de zogeheten wittekapoentjes, is die vacht in het begin extra dik en wit, wat ze hun kenmerkende uiterlijk geeft.

Zeehonden ruiken uitstekend en horen heel goed onder water, maar boven water valt hun gezichtsvermogen tegen. Onder water zien ze juist weer verrassend goed, dankzij extra grote ogen die veel licht vangen. Zo compenseren ze de donkere en troebele omgeving van de zee.

Snorharen als geavanceerd zintuig

De snorharen van een zeehond, de vibrissae, zijn geen gewone haren. Ze zitten vol met zenuwuiteinden en kunnen trillingen in het water opvangen die een vis maakt tijdens het zwemmen. Zo kan een zeehond een prooi volgen zonder hem te zien of te horen, zelfs in totale duisternis. Wetenschappers hebben aangetoond dat zeehonden met afgeplakte ogen gewoon een zwemmend object kunnen volgen puur op basis van waterbeweging.

Elke snorhaar beweegt onafhankelijk van de andere, waardoor de zeehond heel nauwkeurig de richting en snelheid van een prooi kan inschatten. Het is in feite een soort radarsysteem, opgebouwd uit zo’n 100 tot 150 afzonderlijke haren rondom de snuit.

Hoe zeehonden slapen

Zeehonden kunnen op twee manieren slapen. Op het land liggen ze gewoon plat neer. In het water gebruiken ze een techniek die “bottle-napping” heet: ze hangen verticaal in het water met alleen hun neus boven het oppervlak. Ze hoeven dan nauwelijks te bewegen en kunnen gewoon ademen terwijl ze slapen. Sommige soorten, zoals de olifantzeehond, slapen zelfs op de bodem van ondiep water en komen elke paar minuten vanzelf naar boven voor lucht, zonder wakker te worden.

Snelheid, duikvermogen en jagen

In het water zijn zeehonden verrassend beweeglijk. Ze halen zwemsnelheden van zo’n 35 kilometer per uur over korte afstanden. Ze eten voornamelijk vis, inktvis en schaaldieren. Een volwassen gewone zeehond eet per dag naar schatting zo’n 5 tot 7 kilogram vis, afhankelijk van zijn grootte en het seizoen.

Sommige soorten, zoals de Weddellzeehond in Antarctica, duiken tot meer dan 600 meter diep en blijven meer dan een uur onder water. De in Nederland veel voorkomende gewone zeehond duikt gemiddeld tot zo’n 100 meter diep.

Zeehonden in Nederland

In Nederland leven twee soorten zeehonden: de gewone zeehond en de grijze zeehond. De gewone zeehond is de meest geziene soort en rust graag op drooggevallen zandbanken in de Waddenzee. De grijze zeehond is iets groter en heeft een langere, meer “paardenachtige” kop. Beide soorten stonden vroeger zwaar onder druk door jacht en vervuiling, maar hun aantallen zijn de afgelopen decennia hersteld dankzij beschermingsmaatregelen.

Zeehonden communiceren met elkaar via geluiden, zowel onder als boven water. Ze blaten, grommen en piepen. Moeders en pups herkennen elkaar aan hun unieke roep, zelfs in grote groepen.

Feiten die veel mensen niet weten

• Zeehonden hebben nagels aan hun voorvinnen, die ze gebruiken om zichzelf te krabben.
• Ze kunnen hun neusgaten actief sluiten onder water, zodat er geen water binnenkomt.
• Zeehonden huilen geen tranen van verdriet, maar hun ogen produceren wel vocht om de ogen vochtig te houden aan land, zonder traankanalen die naar de neus afvoeren.
• Een zeehond kan tot 30 jaar oud worden, al halen de meeste wilde zeehonden die leeftijd niet.
• Zeehonden zijn geen walrussen: walrussen hebben slagtanden en zijn veel groter. De twee worden regelmatig verward.
• Zeehonden schudden niet met hun staart maar met hun achtervlippers om vooruit te zwemmen, terwijl zeeleeuwen juist hun voorvlippers gebruiken.

Zeehonden zijn kortom veel meer dan schattige dieren op een zandbank. Ze hebben gespecialiseerde zintuigen, bijzondere slaaptechnieken en een indrukwekkend duikvermogen. Als je ze ooit in het wild tegenkomt in de Waddenzee, houd dan minstens 30 meter afstand, want een zeehond die opschrikt en de zee invlucht kost hem kostbare energie.