Eiffeltoren weetjes: 20 verrassende feiten die je nog niet wist

De Eiffeltoren zit vol verrassende weetjes: het gevaarte krimpt in de winter, heeft een geheim appartement bovenin en werd ooit diep gehaat door Parijzenaars. Of je de toren al van dichtbij hebt gezien of nog nooit in Parijs bent geweest, deze feiten over de Eiffeltoren veranderen hoe je ernaar kijkt.

De toren groeit en krimpt mee met het weer

De Eiffeltoren is 330 meter hoog, maar dat getal klopt niet altijd. Door warmte zet ijzer uit: in de zomer kan de toren tot 18 centimeter langer worden. In de winter trekt het staal samen en krimpt de toren weer terug. De toren helt in zonnig weer ook lichtjes weg van de zon, omdat de kant die het meest beschenen wordt meer uitzet dan de schaduwkant.

Gustave Eiffel had een privéappartement bovenin

Op de derde verdieping, op zo’n 276 meter hoogte, bouwde Gustave Eiffel een eigen appartement voor zichzelf. Hij nodigde er beroemde gasten uit, waaronder naar verluidt Thomas Edison. Het appartement was destijds een statussymbool: veel rijke Parijzenaars boden grote bedragen om het te huren, maar Eiffel weigerde altijd. Nu is het appartement te bekijken met wassen beelden van Eiffel en Edison.

Eiffeltoren weetjes over de bouw

De toren werd gebouwd als tijdelijke ingang voor de Wereldtentoonstelling van 1889, ter ere van de honderdste verjaardag van de Franse Revolutie. De bouw duurde slechts twee jaar, twee maanden en vijf dagen, wat voor die tijd een enorme prestatie was. Er werkten dagelijks zo’n 300 arbeiders aan mee. Bijzonder: ondanks de gevaarlijke hoogte en de toenmalige werkomstandigheden vielen er tijdens de bouw geen dodelijke slachtoffers onder de arbeiders op de constructie zelf.

De toren bestaat uit ongeveer 18.000 metalen onderdelen, samengehouden door zo’n 2,5 miljoen klinknagels. De foutmarge bij het plaatsen van de onderdelen was minder dan een millimeter, een buitengewone precisie voor handwerk uit de negentiende eeuw.

Parijzenaars haatten de toren

Toen de plannen voor de toren bekendworden, reageerden veel Parijzenaars furieus. Kunstenaars, architecten en schrijvers tekenden een protestpetitie en noemden de toren een “metalen schande” en een “nachtmerrie van ijzer”. Guy de Maupassant at naar eigen zeggen elke dag in het restaurant in de toren, omdat dat de enige plek in Parijs was vanwaar je hem niet hoefde te zien.

De plannen waren om de toren na twintig jaar te slopen. Hij mocht blijven staan omdat hij nuttig bleek als radiomast. In 1909 werden de eerste radiotelegrafische signalen via de toren verstuurd, en later werd hij onmisbaar voor militaire communicatie.

De toren wordt elke zeven jaar geverfd

Elke zeven jaar krijgt de Eiffeltoren een nieuwe verflaag om roest te voorkomen. Daarvoor is elke keer zo’n 60 ton verf nodig. Het schilderen is handwerk: klimwerkers brengen de verf met de hand aan op alle hoeken en kanten van het ingewikkelde ijzerwerk. De toren heeft niet altijd dezelfde kleur gehad. Hij is in de loop van zijn geschiedenis geel, roodbruin en meerdere tinten bruin geweest. Tegenwoordig is de kleur “Eiffeltorenbruin”, een speciaal gemengde tint die iets warmer is dan gewoon bruin.

Lichten en het auteursrecht op de toren

Elke avond gaat de Eiffeltoren verlicht. De verlichting bestaat uit twintigduizend gloeilampen en 336 projectoren. Elke nacht flikkert de toren ook vijf minuten lang met schitterende lichten, elk heel uur na zonsondergang. Wat veel mensen niet weten: foto’s van de verlichte toren ’s nachts vallen in Frankrijk onder auteursrecht. De dagverlichting en de toren overdag zijn vrij te fotograferen en te publiceren, maar beelden van het lichtspektakel mogen officieel niet zomaar commercieel worden gebruikt. De avondverlichting is namelijk een artistiek werk.

Record na record

Bij de opening in 1889 was de Eiffeltoren het hoogste door mensen gemaakte bouwwerk ter wereld, een titel die hij meer dan veertig jaar vasthield. Pas in 1930 werd hij ingehaald door het Chrysler Building in New York. Elk jaar bezoeken rond de zeven miljoen mensen de toren, wat hem tot een van de drukst bezochte bezienswaardigheden ter wereld maakt. Er is ook een persoon geweest die met de toren wilde trouwen: een Amerikaanse vrouw verklaarde in 2007 haar liefde voor het bouwwerk en nam officieel de naam “Erika Eiffel” aan.

Weinig bekende details over de constructie

• De toren weegt ongeveer 7.300 ton aan staal en ijzerwerk.
• De gronddruk van de toren op de bodem is vergelijkbaar met die van een zittende persoon op een stoel: het gewicht is zo goed verdeeld dat de druk per vierkante centimeter laag is.
• De vier poten staan op exact gelijke hoogte, ondanks het feit dat de Seine aan één kant voor variatie in de bodem zorgt. Eiffel loste dit op met hydraulische vijzels die na de bouw konden worden bijgesteld.
• De trap telt 1.665 treden tot de top.
• Tijdens de Tweede Wereldoorlog liet Hitler de toren bombarderen om het moreel van Fransen te breken. Dat gebeurde niet. Naar verluidt saboteerden Franse technici de liften zodat Hitler zelf de trappen zou moeten beklimmen als hij de top wilde bereiken. Hij deed het niet.

Of je nu voor het eerst naar Parijs gaat of er al tien keer bent geweest, de Eiffeltoren blijft een bouwwerk vol verrassingen. Van het slinkende staal in de winter tot het auteursrecht op de avondverlichting: achter dat herkenbare silhouet gaat een verhaal schuil dat rijker is dan de meeste mensen vermoeden.