Inspiratie

Panda’s zijn veel interessanter dan je misschien denkt. Ze eten bijna alleen bamboe, maar hebben het spijsverteringssysteem van een roofdier. Dat is meteen een van de opvallendste panda weetjes: de reuzenpanda is evolutionair gezien een carnivoor die ergens onderweg vlees heeft ingeruild voor bamboe, zonder dat zijn lichaam daar echt op is aangepast. Hieronder vind je de meest verrassende en weinig bekende feiten over de reuzenpanda, van hun eetgedrag tot hun bijzondere voortplanting. Het spijsverteringssysteem van een roofdier Zoals het IFAW ook aangeeft, lijkt het spijsverteringssysteem van de reuzenpanda sterk op dat van een vleesetend zoogdier. Een echte herbivoor heeft een lange, complexe darm die plantenmateriaal goed kan afbreken. De panda heeft die niet. Zijn darmen zijn relatief kort en simpel, wat betekent dat hij maar een klein deel van de voedingsstoffen uit bamboe opneemt. Dat klinkt inefficiënt, en dat is het ook. Om toch genoeg energie binnen te krijgen, eet een volwassen reuzenpanda dagelijks zo’n 12 tot 38 kilogram bamboe. Dat kost hem tot wel 14 uur per dag. De rest van de dag slaapt hij grotendeels. Een panda is daardoor bijna altijd aan het eten of rusten. De zesde “duim” die geen duim is Panda’s houden bamboestengels vast met wat eruitziet als een duim, maar dat is het niet. Het is een vergrote uitsteeksel van het polsbot, ook wel de “pseudo-duim” genoemd. Dit is een aanpassing die door evolutie is ontstaan om bamboe beter te kunnen grijpen. Een echte opposerende duim zoals mensen die hebben, ontbreekt. Toch werkt dit systeem verrassend goed. Panda’s kunnen er mee pellen, scheuren en vasthouden, en dat doen ze de hele dag. Panda weetjes over voortplanting: kleine kans, groot wonder De voortplanting van de reuzenpanda is opmerkelijk lastig. Een vrouwtje is maar één tot drie dagen per jaar vruchtbaar. Die korte vruchtbare periode, gecombineerd met het feit dat panda’s in het wild ver uit elkaar leven, maakt succesvolle paring zeldzaam. Een pasgeboren panda is extreem klein: gemiddeld zo’n 100 gram, terwijl de moeder 80 tot 125 kilogram weegt. Dat maakt de panda een van de zoogdieren met de grootste grootteverhouding tussen moeder en pasgeborene. De baby is roze, vrijwel kaal en blind bij de geboorte. De typische zwart-wit tekening ontwikkelt zich pas later. Vrouwtjes die een tweeling krijgen, voeden in de natuur bijna altijd maar één jong op. Het andere jong sterft dan. In gevangenschap kunnen verzorgers de welpen om beurten voeden, waardoor beide in leven blijven. Niet zo saai als ze lijken: panda’s in het wild Reuzenpanda’s staan bekend als rustige, trage dieren, en dat klopt grotendeels. Toch kunnen ze goed klimmen en zwemmen. Jonge panda’s zijn speelser dan volwassenen en klimmen graag in bomen. Volwassen panda’s trekken zich terug in de bergen van China, in bamboewouden op hoogtes van 1.200 tot 3.100 meter. Ze leven solitair. Een panda heeft een eigen territorium dat hij markeert met geurklieren. Sociale contacten zijn zeldzaam en beperken zich grotendeels tot de paarperiode. De kleur zwart-wit: waarvoor dient die eigenlijk? Wetenschappers hebben lang gedebatteerd over de functie van het opvallende zwart-witte patroon. Een gangbare verklaring is dat de witte vacht helpt bij camouflage in de sneeuw, terwijl de zwarte vlekken rond de ogen helpen om soortgenoten te herkennen en tegenstanders af te schrikken. De donkere oren zouden een waarschuwingssignaal zijn voor roofdieren. Echt sluitend bewijs voor één verklaring is er niet. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren tegelijk een rol. Van bedreigd naar kwetsbaar: de status van de reuzenpanda Tot 2016 stond de reuzenpanda op de rode lijst van de IUCN als “bedreigd” (endangered). In 2016 werd de status bijgesteld naar “kwetsbaar” (vulnerable), een verbetering door jarenlange inspanningen op het gebied van fokprogramma’s en bescherming van leefgebied. Er leven naar schatting rond de 1.800 reuzenpanda’s in het wild, voornamelijk in de provincie Sichuan in China. China beschouwt de panda als nationaal symbool en leent dieren uit aan dierentuinen wereldwijd, een praktijk die ook wel “pandadiplomatie” wordt genoemd. De dieren blijven eigendom van China; ook de eventuele nakomelingen. Nog meer opvallende panda weetjes op een rij Panda’s communiceren via geluiden zoals blaten, blaffen en piepen. Ze grommen niet zoals grote katachtigen. De levensverwachting in het wild is 15 tot 20 jaar; in gevangenschap kunnen panda’s 30 jaar of ouder worden. Panda’s maken geen vaste slaapplaats. Ze slapen waar ze zijn, soms gewoon op de grond tussen het bamboe. De wetenschappelijke naam is Ailuropoda melanoleuca, wat zoiets betekent als “zwart-witte kattenvoetdier”. Bamboe bevat weinig calorieën en weinig eiwitten. Om toch spiermassa op te bouwen, heeft de panda een stofwisseling die uitzonderlijk traag is voor zijn lichaamsgrootte. Er bestaat ook een rode panda, maar die is niet verwant aan de reuzenpanda. De naam “panda” stamt mogelijk van het Nepalese woord ponya, wat “bamboe-eter” betekent. De reuzenpanda is een dier dat vol tegenstrijdigheden zit: een carnivoor die bamboe eet, een groot dier dat piepkleine baby’s ter wereld brengt, en een schijnbaar onhandige knuffelaar die toch uitstekend kan klimmen. Juist die combinatie maakt panda weetjes zo boeiend om te ontdekken. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog niet

De leeuw is een van de meest bekende dieren ter wereld, maar er zijn genoeg weetjes over de leeuw die zelfs echte dierenliefhebbers zullen verrassen. Van een gebrul dat kilometers ver klinkt tot een leefstijl die bijna volledig op rust draait: leeuwen zijn bijzonderder dan ze op het eerste gezicht lijken. Het gebrul van een leeuw reikt tot 8 kilometer ver Een leeuw laat zijn gebrul horen om zijn territorium te markeren en contact te houden met de rest van de troep. Dat geluid kan tot wel 8 kilometer ver worden gehoord. Daarmee is het één van de luidste geluiden in het dierenrijk. Andere leeuwen herkennen elkaar aan de klank van hun gebrul, wat het tegelijk een soort vingerafdruk maakt. Leeuwen brullen het meest bij zonsopgang en zonsondergang. Overdag zijn ze dan ook opvallend stil. Ze rusten gemiddeld zo’n 16 tot 20 uur per dag, wat ze tot een van de meest slapende zoogdieren op aarde maakt. Weetjes over de leeuw: feiten die je zullen verbazen Niet alle leeuwen leven in Afrika. Er bestaat een kleine populatie Aziatische leeuwen in het Gir-woud in India. Het gaat om enkele honderden dieren, wat ze tot een ernstig bedreigde ondersoort maakt. Leeuwinnen zijn de echte jagers. In de meeste tropen doen leeuwinnen het leeuwendeel van het jagen. Ze werken samen in groepsverband en zijn daardoor veel efficiënter dan mannetjes, die een stuk minder succesvol zijn als solo-jager. De manen van een mannetjesleeuw zeggen iets over zijn gezondheid. Een donkerdere en vollere maan duidt doorgaans op een gezonder en dominanter dier. Leeuwinnen blijken voorkeur te hebben voor mannetjes met donkere manen. Leeuwen zijn de enige katten die in groepen leven. Een groep leeuwen heet een troep (of pride). Die bestaat meestal uit verwante leeuwinnen, hun jongen en een klein aantal mannetjes. Een leeuw kan tot 80 km/u sprinten. Dat klinkt indrukwekkend, maar zo’n sprint houden ze maar kort vol, hooguit een paar honderd meter. Daarna zijn ze uitgeput. Leeuwen drinken niet elke dag. Ze halen vocht deels uit hun prooi. In droge periodes kunnen ze meerdere dagen zonder water. Jonge leeuwen hebben vlekken. Welpen worden geboren met bruine vlekken op hun vacht. Die verdwijnen naarmate ze ouder worden. Leeuwen snorren niet zoals huiskatten. Ze kunnen wel een zacht rommelend geluid maken, maar het mechanisme is anders. Grote katachtigen die kunnen brullen, zoals leeuwen en tijgers, kunnen in de regel niet snorren op de manier waarop een huiskat dat doet. Hoe lang leven leeuwen? In het wild worden leeuwen gemiddeld 10 tot 14 jaar oud. Mannetjes halen die leeftijd minder vaak, omdat ze veel risico lopen bij gevechten om de troepsdominantie. In gevangenschap, zoals in dierentuinen, leven leeuwen regelmatig tot 20 jaar of ouder, doordat ze geen vijanden hebben en goede medische zorg krijgen. De leeuw staat onder druk Ondanks het imago van “koning van de jungle” (een naam die trouwens niet klopt, want leeuwen leven in savannes, niet in jungle) is de leeuw kwetsbaar. De wereldpopulatie is in de afgelopen decennia sterk afgenomen door verlies van leefgebied, conflicten met boeren en stroperij. Organisaties als IFAW zetten zich in voor de bescherming van wilde leeuwen en hun leefomgeving. Leeuwen communiceren op meer manieren dan brullen Naast brullen gebruiken leeuwen ook lichaamstaal, gelaatsuitdrukkingen en geur om te communiceren. Ze wrijven hun hoofd langs groepsgenoten om een gezamenlijke geur te maken, een teken van verbondenheid. Ook de stand van de oren en de staart vertelt andere leeuwen veel over de stemming van het dier. Leeuwen zijn complexer dan hun reputatie van luie slaper doet vermoeden. Ze zijn sociale dieren met vaste rollen, sterke familieverbanden en slimme jachttactieken. Wie meer wil weten over het beschermen van leeuwen in het wild, kan terecht bij internationale natuurbeschermingsorganisaties die actief zijn in de Afrikaanse savannes en het Indiase Gir-woud. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over honden: 15 verrassende feiten die je nog niet wist

De axolotl is een van de meest bijzondere dieren ter wereld. Dit Mexicaanse watersalamandertje wordt volwassen zonder te veranderen in een landdier, kan verloren lichaamsdelen aangroeien en heeft kieuwen die als een soort vederbos bovenop zijn kop staan. Of je nu een spreekbeurt voorbereidt of gewoon nieuwsgierig bent: deze axolotl weetjes laten zien waarom dit diertje zo uniek is. De axolotl groeit nooit echt op De meeste salamanders maken een metamorfose door. Ze beginnen als larve in het water en veranderen later in een volwassen landdier. De axolotl doet dit niet. Hij blijft zijn hele leven in het larvale stadium en leeft altijd in het water. Biologen noemen dit neotenie: een dier behoudt larvenkenmerken terwijl het toch geslachtsrijp wordt. Daardoor lijkt een volwassen axolotl nog steeds op een larve, compleet met kieuwen, een brede kop en een platte staart. Die kieuwen zijn meteen het opvallendste kenmerk. Ze zitten als drie paar pluimige takjes aan weerszijden van zijn hoofd en bewegen zachtjes mee met het water. Hoe actiever de axolotl is, hoe voller de kieuwen eruitzien. Hij kan zijn eigen lichaamsdelen aangroeien Dit is misschien wel het meest verbazingwekkende van alle axolotl weetjes: het dier kan bijna elk lichaamsdeel opnieuw aanmaken. Een afgebeten poot groeit terug. Een beschadigd hart herstelt zichzelf. Zelfs delen van de hersenen kunnen na een verwonding opnieuw aangroeien. Dit vermogen heet regeneratie en de axolotl is hier uitzonderlijk goed in, veel beter dan welk gewerveld dier dan ook. Wetenschappers bestuderen dit actief, omdat de inzichten mogelijk ooit kunnen helpen bij de ontwikkeling van medische behandelingen bij mensen. De axolotl is een bewoner van één plek In het wild leeft de axolotl alleen in het Xochimilco-meergebied bij Mexico-Stad. Dat is een netwerk van kanalen en meren dat nog een overblijfsel is van het oude Azteekse waterland. De naam “axolotl” komt dan ook uit het Nahuatl, de taal van de Azteken, en betekent zoiets als “waterspeelman” of “watersalamander”. Door vervuiling, stedelijke uitbreiding en de komst van uitheemse vissoorten staat het dier in het wild ernstig onder druk. De axolotl staat op de lijst van ernstig bedreigde dieren. In gevangenschap leeft hij veel vaker dan in het wild Als huisdier of in gevangenschap kan de axolotl behoorlijk oud worden. Naar schatting bereiken ze in gevangenschap gemiddeld een leeftijd van 10 tot 15 jaar. In het wild is de levensverwachting een stuk lager door predatoren en een verslechterende leefomgeving. Gekweekte axolotls zijn er inmiddels in verschillende kleuren: van de wilde bruingroene variant tot volledig wit met rode kieuwen (albino) en zelfs goud- of zwartgekleurde exemplaren. Die kleuren komen in het wild nauwelijks voor. Hij eet levend of bewegend voedsel De axolotl is een roofdier. In het wild eet hij kleine vissen, wormen, waterinsecten en kreeftjes. Hij heeft een opvallende manier van eten: hij zuigt zijn prooi als een stofzuiger naar binnen. Zijn tanden zijn klein en nauwelijks zichtbaar, want hij kauwd eigenlijk niet. Als huisdier eet hij goed op regenwormen, pellets speciaal voor axolotls en af en toe een kleine garnaal. Levend of bewegend voedsel trekt zijn aandacht het meest. Zijn hartslag verraadt hoe het met hem gaat Een gezonde axolotl heeft een rustige hartslag en beweegt regelmatig door zijn bak. Stilzitten is normaal, maar een axolotl die altijd aan de oppervlakte hangt of zijn kieuwen naar voren buigt, geeft daarmee een signaal dat er iets mis is. Kieuwen die naar voren krullen, wijzen vaak op slechte waterkwaliteit of stress. Dat maakt de kieuwen niet alleen mooi, maar ook een soort gezondheidsbarometer. Vijf korte axolotl weetjes op een rij Een axolotl kan tot ongeveer 30 centimeter lang worden. Hij is uitsluitend een waterdier en kan niet op het droge leven. De axolotl ademt zowel via zijn kieuwen als via zijn huid. Hij is kleurenblind, maar heeft een goed reukvermogen onder water. De Azteken gebruikten de axolotl vroeger als voedselbron. De axolotl is kortom een dier dat op bijna elk vlak verrassend is. Van zijn eeuwige larvestadium en zijn kleurrijke uiterlijk tot zijn ongelooflijke zelfherstellend vermogen: er is weinig gewoons aan dit diertje. Wie er meer over wil weten, vindt bij de Dierenbescherming ook een uitgebreide spreekbeurtpagina met basisinformatie over verzorging en herkomst. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietOctopus weetjes: 20 verbazingwekkende feiten over dit bijzondere dierRagdoll weetjes: 10 verrassende feiten over dit bijzondere rasStokstaartje weetjes: 10 verrassende feiten over dit sociale dier

Paarden zijn fascinerende dieren, en er zijn genoeg paarden weetjes die zelfs doorgewinterde ruiters nog kunnen verrassen. Wist je bijvoorbeeld dat paarden zelf kunnen bepalen hoeveel zout ze nodig hebben, of dat er wereldwijd meer dan 350 verschillende paardenrassen bestaan? Hieronder vind je de meest opvallende en weinig bekende feiten over paarden op een rij. Bijzondere paarden weetjes over het lichaam Paarden hebben geen galzak. In tegenstelling tot veel andere zoogdieren produceert hun lever voortdurend gal, dat direct naar de darmen gaat. Dat verklaart waarom paarden meerdere kleine maaltijden per dag nodig hebben in plaats van één grote portie. De ogen van een paard zijn de grootste ogen van alle landzoogdieren. Ze zitten aan de zijkant van de kop, waardoor een paard een gezichtsveld van bijna 350 graden heeft. Alleen vlak voor de neus en direct achter de staart zijn er blinde vlekken. Een paard slaapt maar weinig aaneengesloten. Ze doezelen veel in staande positie dankzij een slim vergrendelmechanisme in hun kniegewrichten. Diepe slaap, waarbij ze echt neer liggen, duurt slechts een paar uur per dag. Een paard dat nooit de kans krijgt om te gaan liggen, kan op den duur slaaptekort krijgen. Paarden ademen uitsluitend door hun neus. Ze kunnen niet bewust door hun mond ademen. Als een paard zijn neus blokkeert, kan dat snel een gevaarlijke situatie worden. Gedrag en communicatie Paarden communiceren veel via hun lichaamstaal. De stand van de oren is een van de duidelijkste signalen: oren naar voren betekent interesse, oren plat naar achteren geeft een waarschuwing. Zelfs kleine spierbewegingen rond de ogen en neus vertellen andere paarden en mensen veel over hoe het dier zich voelt. Paarden zijn kuddedieren en voelen zich het prettigst in gezelschap. Een paard dat alleen staat, kan stress ontwikkelen. In het wild slaapt de kudde altijd met minimaal één dier dat de wacht houdt zodat de anderen veilig kunnen rusten. Een goed bekend weetje dat toch vaak vergeten wordt: paarden geven niet terug bij wijze van spreken. Ze reageren op gedrag op het moment zelf. Straf die minuten later komt, begrijpt een paard niet en werkt averechts. Zout, voeding en zelfregulering Paarden kunnen zelf hun zoutbehoefte regelen. Als je een zoutsteen in de stal hangt, likt een paard er precies zoveel van als het nodig heeft. Te veel zout smaakt onaangenaam voor ze, waardoor ze vanzelf stoppen. Dit is een handige eigenschap die voorkomt dat je als eigenaar de zoutinname nauwkeurig hoeft bij te houden. Paarden eten gemiddeld zo’n 15 tot 20 kilogram ruwvoer per dag, afhankelijk van hun gewicht en activiteitsniveau. Hun maag is relatief klein vergeleken met hun lichaamsomvang. Dat betekent dat ze liever de hele dag kleine beetjes eten dan twee grote maaltijden. Feiten over paardenrassen en grootte Er zijn wereldwijd meer dan 350 verschillende paardenrassen, variërend van het minuscule Falabella-miniatuurpaard tot het imposante Shire Horse. Een volwassen Shire Horse kan meer dan 900 kilogram wegen. Het Falabella uit Argentinië is het kleinste paardenras ter wereld en wordt gemiddeld maar 75 tot 80 centimeter hoog. Paardenrassen worden globaal ingedeeld in drie categorieën: warmbloeden, koudbloeden en volbloeden. Warmbloeden zijn veelzijdige sportpaarden, koudbloeden zijn zware trekpaarden, en volbloeden zijn snel en fijngevoelig, zoals de Arabier en de Engelse volbloed. Leeftijd en tanden Je kunt de leeftijd van een paard schatten door naar zijn tanden te kijken. Naarmate een paard ouder wordt, veranderen de hoek en vorm van de tanden. Dierenartsen gebruiken dit als hulpmiddel, al geeft het boven een jaar of twaalf een steeds ruimere schatting. Paarden worden gemiddeld 25 tot 30 jaar oud. Met goede zorg, een gezond dieet en regelmatige veterinaire controle halen sommige paarden zelfs de 35 jaar. Het oudste gedocumenteerde paard, “Old Billy”, werd volgens historische verslagen 62 jaar oud. Snelheid en prestaties Een volwassen paard haalt in volle galop een topsnelheid van ongeveer 70 kilometer per uur. Dat is voor korte afstanden, op langere afstanden daalt de gemiddelde snelheid flink. Quarter Horses, gefokt voor korte sprintafstanden, zijn het snelste paardenras op korte baantjes. Paarden hebben vier gangsoorten: stap, draf, galop en canter. Sommige rassen bezitten ook de zogenaamde tölt of de paso, vloeiende extra gangsoorten die een bijzonder comfortabele zit geven voor de ruiter. Of je nu een ervaren ruiter bent of gewoon nieuwsgierig naar deze dieren, weetjes over paarden laten zien hoe bijzonder en complex ze zijn. Van hun zelfregulerend zoutgebruik tot hun enorme ogen en slimme slaapgedrag: paarden zijn veel meer dan je op het eerste gezicht zou denken. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over honden: 15 verrassende feiten die je nog niet wist

Japan zit vol verrassende weetjes die je nergens anders tegenkomt. Het land combineert eeuwenoude tradities met hypermoderne technologie, heeft een van de laagste misdaadcijfers ter wereld en staat vol gewoonten die voor buitenstaanders volstrekt onbekend zijn. Hieronder vind je een breed overzicht van de meest opvallende feitjes over Japan, van veiligheid en eten tot cultuur en natuur. Japan is een van de veiligste landen ter wereld Als je in Japan je telefoon of portemonnee vergeet in een restaurant of trein, is de kans groot dat je die gewoon terugkrijgt. Verloren voorwerpen worden zelden gestolen en vaak netjes ingeleverd bij de politie of een gevonden-voorwerpen-balie. Toeristen hoeven zich vrijwel nooit zorgen te maken over zakkenrollers of oplichting. Dat gevoel van veiligheid merk je overal. Mensen laten hun tassen onbeheerd staan in cafés, fietsen worden zelden op slot gezet en kinderen reizen al vroeg zelfstandig met de metro. Japan hanteert strenge regels en er heerst een sterke sociale druk om je aan die normen te houden. Dat werkt. Weetjes over Japan en eten die je verbazen Japan heeft wereldwijd een van de hoogste concentraties sterrenrestaurants. Tokio alleen al heeft meer Michelin-sterren dan Parijs. Tegelijk kun je voor een paar euro al uitstekend eten in een eenvoudige ramen-tent of een conbini (gemakswinkel). Rauwe vis eten is in Japan heel gewoon, maar het zijn niet de sushi-rollen die je bij de Nederlandse afhaalzaak kent. Echte Japanse sushi is strak, puur en wordt met de hand gevormd. Een stukje gember ertussen eten tegelijk met je vis is trouwens een blunder: gember gebruik je om je smaak tussen verschillende stukken te resetten. Japan heeft ook een fascinatie met limited editions. Elk seizoen brengen supermarkten, fastfoodketens en chipsfabrikanten tientallen nieuwe smaken uit. Sakura-smaak in de lente, zoete aardappel in de herfst. Dat is geen marketingtruc, maar een diepgewortelde waardering voor seizoensgebondenheid (in het Japans: shun). Japan produceert meer dan 300 soorten KitKat, met smaken als wasabi, groene thee en aardbeien-cheesecake. Ramen is regionaal: Sapporo-ramen is romig en op basis van miso, terwijl Hakata-ramen dun is en op varkensbouillon draait. Mochi (kleefrijstcake) is een traditionele lekkernij die elk jaar meerdere mensen het leven kost omdat ze erin stikken, vooral ouderen tijdens nieuwjaar. Japanse cultuur: gewoonten die je nergens anders ziet In Japan trek je je schoenen uit voordat je een huis binnengaat. Dat is geen keuze, maar een ongeschreven regel die iedereen kent en volgt. Veel restaurants, tempels en traditionele herbergen (ryokan) vragen hetzelfde. Draag altijd schone sokken als je Japan bezoekt. Stil zijn in de trein is de norm. Bellen is not done, hardop praten wordt gezien als respectloos en muziek via de speaker is ondenkbaar. Japanners slapen soms gewoon in de metro, iets wat door niemand als vreemd wordt beschouwd. Karaoke is in Japan een serieuze bezigheid. Je huurt een privékamer met vrienden, niet een podium in een bar waar vreemden je beoordelen. Dat maakt karaoke in Japan een ontspannen sociale activiteit in plaats van een publieke beproeving. Fooi geven is in Japan beledigend. Servicemedewerkers, taxichauffeurs en restaurantpersoneel krijgen een vast loon en interpreteren een fooi als een implicatie dat ze geld nodig hebben. Laat het gewoon achterwege. Technologie en innovatie in Japan Japan is de uitvinder van de Shinkansen, de hogesnelheidstrein die in 1964 werd gelanceerd voor de Olympische Spelen in Tokio. De gemiddelde vertraging van een Shinkansen ligt op minder dan één minuut per rit. Als een trein te laat is, ontvangen passagiers soms een officieel vertragingattest. Toiletten in Japan zijn een categorie apart. Veel openbare toiletten hebben verwarmde zittingen, spuitsystemen, geluidsmaskering en zelfs luchtzuivering. Je kunt de waterdruk en temperatuur aanpassen via een paneel naast de pot. Wie dit eenmaal heeft gebruikt, mist het direct thuis. Automaten staan overal in Japan: in steegjes, op bergpaden, in stationsgebouwen. Ze verkopen niet alleen drankjes, maar ook hete soepen, vers fruit, warme gerechten en zelfs verse bloemen. Japan telt naar schatting meer dan vijf miljoen automaten, wat neerkomt op ongeveer één per twintig à vijfentwintig inwoners. Natuur en geografie: Japan verrast ook buiten de steden Japan bestaat uit vier hoofdeilanden (Hokkaido, Honshu, Shikoku en Kyushu) en duizenden kleinere eilanden. Het land is voor meer dan twee derde bedekt met bossen en bergen. Ondanks die ruimte woont het grootste deel van de bevolking op een kleine strook vlak land langs de kust. Japan ligt op het snijpunt van vier tektonische platen. Dat maakt het land gevoelig voor aardbevingen: er zijn naar schatting meer dan duizend aardbevingen per jaar meetbaar op Japans grondgebied, de meeste te licht om te voelen. Gebouwen zijn ontworpen om te bewegen in plaats van te breken, en schoolkinderen oefenen regelmatig aardbevingsdrill. De kersenbloesem (sakura) is een nationaal symbool, maar de bloeiperiode duurt maar één tot twee weken. Japanners volgen de “bloesemfront” (sakura zensen) nauwkeurig, plannen vakantiedagen en organiseren picknicks onder de bomen. De vergankelijkheid is precies het punt: het gaat om het genieten van het moment. Bijzondere weetjes over het dagelijks leven in Japan Japan heeft een aparte cultuur rondom overwerk, bekend als karoshi: dood door overwerken. Het is een erkend maatschappelijk probleem en de overheid heeft wetten ingevoerd om het aantal werkuren te beperken. Toch staat toewijding aan werk nog steeds hoog in het aanzien. Het Japanse schoolsysteem laat leerlingen de school zelf schoonmaken. Er is geen schoonmaakpersoneel voor de klassen. Kinderen leren zo samen verantwoordelijkheid te dragen voor de ruimte die ze gebruiken. Hetzelfde principe geldt voor openbare ruimtes: na grote evenementen ruimen fans vaak zelf hun eigen afval op. Japan heeft een bijzonder hoog aandeel honderdplussers, met name op het eiland Okinawa. Onderzoekers schrijven dat toe aan een plantaardig dieet rijk aan zoete aardappelen en tofu, een actief sociaal leven en het concept van ikigai: een reden om ’s ochtends op te staan. Veelgestelde vragen over weetjes over Japan Is Japan echt zo veilig als mensen zeggen?Ja, Japan staat consequent in de wereldtop als het gaat om veiligheid. Geweldsdelicten zijn zeldzaam en ook kleine criminaliteit zoals zakkenrollerij komt nauwelijks voor. Waarom zijn er zoveel regels in Japan?Japan hecht sterk aan groepsharmonie, respect voor anderen en het naleven van sociale normen. Dat is diepgeworteld in de cultuur en begint al op school. Wat is het vreemdste weetje over Japan?Dat is persoonlijk, maar de KitKat-cultuur, de toilettentechnologie en het feit dat verloren portemonnees daadwerkelijk worden ingeleverd bij de politie zijn voor de meeste buitenlanders het meest verrassend. Heeft Japan echt meer dan duizend aardbevingen per jaar?Ja, de meeste zijn niet voelbaar. Japan heeft een uitgebreid netwerk van seismografen en is wereldwijd een van de best voorbereide landen op aardbevingen. Japan is een Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietKajakken in Nederland: de mooiste plekken en praktische tips

Spanje zit vol verrassingen. Wie denkt alleen aan zonnige stranden en flamenco, mist een hoop. Van de laagste bevolkingsdichtheid van West-Europa tot de oudste restaurant ter wereld: hier zijn de leukste weetjes over Spanje die je misschien nog niet kende. Spanje is groter en leger dan je denkt Met ruim 505.000 vierkante kilometer is Spanje het op twee na grootste land van de Europese Unie, na Frankrijk en Zweden. Toch wonen er slechts ongeveer 82 mensen per vierkante kilometer, een van de laagste bevolkingsdichtheden van heel Europa. Ter vergelijking: in België zijn dat er meer dan 370 per vierkante kilometer. Grote delen van het Spaanse binnenland zijn dan ook opvallend leeg en stil. Die leegte zie je goed terug in regio’s als Extremadura, Aragón en Castilië. Sommige provincies hebben minder inwoners per vierkante kilometer dan veel Afrikaanse landen. Reizigers die het binnenland intrappen, worden vaak verrast door de uitgestrektheid en de rust die ze daar vinden. Het land telt maar liefst vier officiële talen Veel mensen denken dat iedereen in Spanje Spaans spreekt, maar dat klopt maar gedeeltelijk. Het land heeft vier officieel erkende talen: Castiliaans (het “gewone” Spaans), Catalaans, Baskisch en Galicisch. In regio’s als Catalonië, het Baskenland en Galicië worden die regionale talen actief gebruikt, op scholen, in kranten en in de politiek. Het Baskisch (Euskera) is daarbij extra bijzonder: het is een zogenaamde taaleiland zonder bekende verwantschap met andere Europese talen. Weetjes over Spanje: het oudste restaurant ter wereld staat in Madrid Het Guinness Book of Records erkent restaurant Sobrino de Botín in Madrid als het oudste ter wereld. Het restaurant is geopend in 1725 en serveert nog steeds zijn beroemde geroosterde biggetje (cochinillo) uit een houtgestookte oven. Wie er eet, zit dus letterlijk in een stukje culinaire wereldgeschiedenis. Een reservering is sterk aan te raden, want toeristen van over de hele wereld weten het restaurant inmiddels te vinden. Spanje heeft meer dan 8.000 kilometer kustlijn Spanje grenst aan zowel de Atlantische Oceaan als de Middellandse Zee, en telt daarmee meer dan 8.000 kilometer aan kustlijn. Dat verklaart meteen waarom het land zoveel verschillende soorten stranden heeft: van de ruige, golfrijke kusten van het noorden (Galicië, Asturië) tot de kalme, zandwitte baaien aan de Costa del Sol en Costa Blanca. De Canarische en Baleïsche eilanden komen daar nog bij. Tomaten gooien is officieel een festival In het kleine dorpje Buñol, vlak bij Valencia, vindt elk jaar in augustus La Tomatina plaats. Duizenden mensen gooien dan een uur lang tomaten naar elkaar. Er worden naar schatting zo’n 125.000 kilogram tomaten per editie gebruikt. Het festival begon in 1945, vermoedelijk als spontane volksopstand tijdens een lokale feestdag, en is inmiddels uitgegroeid tot een internationaal evenement waarvoor bezoekers van over de hele wereld afkomen. Spanje slaapt later dan de rest van Europa Spanjaarden eten gemiddeld pas om 21:00 of 22:00 uur ’s avonds. De middagpauze (siësta) duurt traditioneel van ongeveer 14:00 tot 17:00 uur. Dat ritme heeft een historische achtergrond, maar ook een geografische: Spanje volgt officieel de Midden-Europese tijd, terwijl het land qua lengtegraden beter aansluit bij de Britse tijd. Dit betekent dat de zon in zomer laat ondergaat en het leven zich simpelweg later op de dag afspeelt. Het land telt meer dan 40 Unesco-werelderfgoederen Spanje staat in de wereldtop als het gaat om Unesco-werelderfgoederen. Met meer dan 50 erkende plekken (naar schatting rond 2024) behoort het land tot de absolute top vijf wereldwijd. Denk aan de Sagrada Família in Barcelona, de Alhambra in Granada, het historische centrum van Toledo en de rotstekeningen in Altamira. Die laatste zijn meer dan 35.000 jaar oud en tonen al vroege beelden van bizons en andere dieren. Stieregevechten zijn omstreden maar cultureel erkend Corrida (stierengevecht) is in Spanje officieel erkend als immaterieel cultureel erfgoed, al is het debat erover stevig. Catalonië verbood de corrida in 2010, maar het Spaanse Constitutionele Hof draaide dat besluit later terug omdat stierengevechten vallen onder het nationale culturele erfgoed. Niet alle Spanjaarden zijn er fan van: jongere generaties staan er steeds kritischer tegenover, en het aantal bezoekers aan corrida’s is de afgelopen decennia flink gedaald. Flamenco komt niet uit heel Spanje Veel mensen denken dat flamenco overal in Spanje even diep geworteld is. In werkelijkheid is het een kunst die zijn oorsprong heeft in Andalusië, de zuidelijke regio met steden als Sevilla, Cádiz en Granada. Flamenco ontstond uit een mix van invloeden: Romakultuur, Arabische muziek, Joodse en inheems Andalusische tradities. Unesco erkende flamenco in 2010 als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid. Spanje heeft een eiland op een andere tijdzone De Canarische Eilanden liggen voor de kust van West-Afrika en vallen in een andere tijdzone dan het Spaanse vasteland. Als het in Madrid 12:00 uur is, is het op Tenerife of Gran Canaria 11:00 uur. Dat is handig om te onthouden als je contact wilt houden met mensen thuis tijdens een vakantie op de Canarische Eilanden. De Spaanse armada is een verhaal van pech en storm In 1588 stuurde de Spaanse koning Filip II een enorme vloot naar Engeland om het land te veroveren: de Armada Invencible. Het plan mislukte spectaculair, niet alleen door de Engelse vloot onder leiding van Francis Drake, maar ook door zware stormen die de Spaanse schepen vernietigden langs de kusten van Schotland en Ierland. Van de 130 schepen keerden er slechts zo’n 60 terug. Het was een van de grootste militaire rampen in de Spaanse geschiedenis. Spanje heeft veel meer te bieden dan zon en sangria. Of je nu geïnteresseerd bent in taal, keuken, geschiedenis of natuur, elk laagje dat je afpelt laat iets nieuws zien. Dat maakt het land voor veel reizigers een bestemming die steeds weer verrast, hoe vaak je er ook naartoe gaat. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over honden: 15 verrassende feiten die je nog niet wist

Frankrijk zit vol verrassingen. Van culinaire gewoonten die buiten de landsgrenzen wenkbrauwen doen fronsen tot geografische records en taalkundige curiositeiten: er zijn genoeg weetjes over Frankrijk die je verbazen. Hieronder vind je een overzicht van de opvallendste feiten, netjes op een rij. Culinaire weetjes over Frankrijk Fransen eten jaarlijks enorme hoeveelheden slakken. Escargots zijn geen toeristische grap, maar een serieus onderdeel van de Franse keuken. Ze worden traditioneel bereid met knoflookboter en peterselie, en zijn in veel Franse restaurants gewoon op de kaart te vinden. Frankrijk is wereldwijd een van de grootste consumenten van slakken. Ook kikkerbillen staan regelmatig op het menu. Dit heeft Fransen in het buitenland de bijnaam “grenouilles” (kikkers) opgeleverd. Het vlees smaakt licht, vergelijkbaar met kip, en wordt meestal gebakken in boter met knoflook. Frankrijk produceert meer dan 1.000 verschillende soorten kaas. De bekendste zijn Camembert, Brie, Roquefort en Comté, maar regionale varianten vullen daar nog honderden namen aan toe. Charles de Gaulle zei ooit dat een land met zo veel kaassoorten moeilijk te besturen is, al is dat citaat niet met een precieze bron te staven. Wijn is in Frankrijk bijna een nationaal symbool. Het land heeft wijnregio’s die wereldwijd worden nagevolgd: Bordeaux, Bourgogne, de Champagnestreek en de Elzas zijn maar een greep. Champagne mag trouwens officieel alleen “Champagne” heten als hij uit die specifieke regio in het noordoosten van het land komt. Geografische en bestuurlijke weetjes Frankrijk heeft meer gemeenten dan welk ander land in de Europese Unie ook. Er zijn ruim 36.000 gemeenten, van grote steden zoals Parijs en Lyon tot piepkleine dorpjes met een paar honderd inwoners. Sommige gemeenten tellen minder dan tien mensen. Het land heeft ook de meeste tijdzones ter wereld. Omdat Frankrijk overzeese gebieden heeft verspreid over de hele aardbol, van Frans Guyana in Zuid-Amerika tot Nieuw-Caledonië in de Stille Oceaan, valt het onder maar liefst twaalf tijdzones. Dat zijn er meer dan welk ander land ook, inclusief de Verenigde Staten en Rusland. Het hexagoon, zoals Fransen hun eigen land noemen vanwege de zeszijdige vorm, grenst aan zes landen op het Europese vasteland: België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Italië en Spanje. Via de overzeese gebieden grenst het ook aan Brazilië en Suriname. De Mont Blanc (4.808 meter) is de hoogste berg van de Alpen en wordt door zowel Frankrijk als Italië geclaimd. Welk land de top officieel bezit, is tot op de dag van vandaag een bron van diplomatieke discussie. Taalkundige weetjes over Frankrijk Frans is de officiële taal van meer dan 31 landen. Van Canada en België tot Senegal en de Democratische Republiek Congo: de Franse taal heeft een enorm bereik. Wereldwijd spreken naar schatting zo’n 300 miljoen mensen Frans als eerste of tweede taal. In Frankrijk zelf zijn ook regionale talen zoals Bretons, Elzassisch, Occitaans en Baskisch. Ze worden beschermd, maar het Frans is grondwettelijk de enige officiële taal van de republiek. Alle officiële documenten en rechtszaken verlopen in het Frans. De Académie française, opgericht in 1635, bewaakt de zuiverheid van de Franse taal. Ze keuren nieuwe woorden goed of af, en verzetten zich soms nadrukkelijk tegen anglicismen. Zo raadt de Académie aan om “courriel” te gebruiken in plaats van “e-mail”. Historische en culturele weetjes De guillotine, veelgeassocieerd met de Franse Revolutie, werd in Frankrijk officieel pas in 1981 afgeschaft. De laatste executie via guillotine vond plaats in september 1977. Dat is veel recenter dan de meeste mensen verwachten. De Eiffeltoren was bij de bouw in 1889 bedoeld als tijdelijke constructie. Hij zou na twintig jaar worden gesloopt, maar bleef staan omdat hij nuttig was als radiomast. Inmiddels is hij het meest bezochte betaalde monument ter wereld. Frankrijk is het meest bezochte land ter wereld. Jaarlijks trekt het land tientallen miljoenen toeristen, en Parijs is daarin de grootste magneet. De Louvre is op zijn beurt het meest bezochte museum ter wereld, met werken als de Mona Lisa van Leonardo da Vinci. Napoleon Bonaparte, een van de bekendste Fransen uit de geschiedenis, was eigenlijk Corsicaan. Hij werd geboren op Corsica in 1769, slechts een jaar nadat het eiland van de Republiek Genua aan Frankrijk was overgedragen. Bijzondere wetten en gewoonten In Frankrijk is het officieel verboden om varkens de naam “Napoléon” te geven. De wet is nooit officieel ingetrokken en staat technisch gezien nog steeds in de boeken, al wordt ze in de praktijk uiteraard zelden gehandhaafd. Het is in Frankrijk wel toegestaan om te trouwen met een overledene. Via een zogenaamd “posthumous marriage” kan de staat in uitzonderlijke gevallen toestemming geven voor een huwelijk met iemand die al is gestorven, mits het koppel duidelijk de intentie had te trouwen. Dit is geen grap, maar een officieel juridisch instrument. Franse supermarkten mogen geen voedsel verspillen. Winkels van een bepaalde omvang zijn wettelijk verplicht onverkochte maar nog eetbare producten te doneren aan voedselbanken. Frankrijk was in 2016 het eerste land ter wereld dat deze wet invoerde. Weetjes over de Franse taal en schrijfwijze In het Frans zijn er 26 letters, net als in het Nederlands, maar daarbij komen ook accenten: de accent aigu (é), accent grave (è), accent circonflexe (ê), trema (ë) en cedille (ç). Die accenten veranderen de uitspraak of de betekenis van een woord. Een van de grappigste weetjes over de Franse taal is dat het getal 80 “quatre-vingts” heet, wat letterlijk “vier keer twintig” betekent. En 99 is “quatre-vingt-dix-neuf”: vier keer twintig plus negentien. Wie pas op latere leeftijd Frans leert, struikelt daar geregeld over. Wie denkt dat hij Frankrijk al een beetje kent, zal na het lezen van deze weetjes misschien toch nog verrast zijn. Het land heeft meer te bieden dan de Eiffeltoren, baguettes en rode wijn, al zijn die drie ook zeker het vermelden waard. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over honden: 15 verrassende feiten die je nog niet wist

Albert Einstein weetjes zijn er genoeg, maar de meeste mensen kennen alleen de grote lijnen. Einstein bedacht de relativiteitstheorie, hij had wild haar en hij kreeg de Nobelprijs. Wat veel minder bekend is: hij gaf op zijn zestiende zijn staatsburgerschap op, hij trouwde met de enige vrouwelijke student in zijn klas en zijn hersenen werden na zijn dood stiekem bewaard. Hieronder vind je de meest opvallende, minder bekende feiten over het leven van Albert Einstein. Albert Einstein weetjes die je waarschijnlijk nog niet kende Einstein werd op 14 maart 1879 geboren in Ulm, in het toenmalige Duitse Rijk. Zijn ouders waren joods, maar niet streng religieus. Als kind praatte hij laat, wat zijn ouders aanvankelijk zorgen baarde. Toch bleek hij al vroeg uitzonderlijk goed in wiskunde en natuurkunde. Op zestienjarige leeftijd deed hij iets opvallends: hij vroeg zelf om zijn Duitse staatsburgerschap op te geven. Hij had een hekel aan de militaristische sfeer in Duitsland en wilde er niets meer mee te maken hebben. Een tijd lang was hij officieel staatsloos, voordat hij later de Zwitserse nationaliteit aannam. Einstein deed zijn eerste toelatingsexamen voor de Polytechnische school in Zürich (nu ETH Zürich) op zijn vijftiende, één jaar te vroeg. Hij zakte, vooral voor de niet-technische vakken. Een jaar later probeerde hij het opnieuw en werd hij toegelaten. Zijn huwelijk en liefdeleven In zijn klas aan de ETH Zürich zat één vrouwelijke student: Mileva Marić, een Servische wiskundige. Einstein en Mileva werden verliefd en trouwden in 1903. Mileva was intellectueel zijn gelijke en sommige historici speculeren dat zij meer bijdroeg aan zijn werk dan officieel erkend wordt. Harde bewijzen daarvoor ontbreken, maar hun samenwerking was intensief. Nog voor hun huwelijk kregen ze samen een dochter, Lieserl, geboren in 1902. Wat er met haar is gebeurd, is nooit helemaal duidelijk geworden. Vermoed wordt dat ze jong overleed of werd afgestaan ter adoptie. Het bestaan van Lieserl was decennialang volledig onbekend bij het grote publiek. Einstein en Mileva scheidden uiteindelijk in 1919. In de scheidingsafspraak stond een opmerkelijke clausule: als Einstein de Nobelprijs zou winnen, zou het prijzengeld naar Mileva gaan. Dat gebeurde ook. In 1921 won hij de Nobelprijs voor de Natuurkunde en het geld ging naar zijn ex-vrouw. Het jaar dat alles veranderde In 1905 publiceerde Einstein vier wetenschappelijke artikelen die de natuurkunde voorgoed veranderden. Dit jaar wordt zijn “annus mirabilis” (wonderjaar) genoemd. Hij schreef over de speciale relativiteitstheorie, de equivalentie van massa en energie (E=mc²), de Brownse beweging en het foto-elektrisch effect. Dat laatste leverde hem uiteindelijk de Nobelprijs op, niet zijn relativiteitstheorie. Opvallend: op het moment dat hij deze artikelen schreef, werkte hij als klerk bij het octrooibureau in Bern. Hij had geen academische aanstelling en deed dit allemaal in zijn vrije tijd. Einstein en de atoombom Einstein wordt soms gezien als de “vader van de atoombom”, maar dat is niet helemaal eerlijk. Hij was niet betrokken bij het Manhattan Project, het geheime programma waarmee de VS de atoombom ontwikkelden. Zijn formule E=mc² legde wel een theoretische basis voor kernenergie, maar de daadwerkelijke ontwikkeling was het werk van anderen. Wat Einstein wel deed: in 1939 ondertekende hij de beroemde Einstein-Szilard brief aan de Amerikaanse president Roosevelt. Daarin waarschuwde hij dat nazi-Duitsland mogelijk bezig was een kernwapen te ontwikkelen en adviseerde hij de VS hetzelfde te onderzoeken. Later noemde hij dit de grootste vergissing van zijn leven. Zijn hersenen, zijn viool en zijn zeillust Einstein speelde viool vanaf zijn zesde jaar. Hij hield zijn hele leven van muziek, en met name van Mozart. Tijdens zijn wetenschappelijk werk speelde hij regelmatig viool als hij vastzat op een probleem. Hij geloofde dat muziek en wetenschap nauw verwant waren. Hij zeilde graag, maar was een opvallend slechte zwemmer. Dat weerhield hem er niet van om regelmatig de zee op te gaan, zonder reddingsvest. Na zijn dood in 1955 verwijderde patholoog Thomas Harvey tijdens de sectie stiekem Einsteins hersenen, zonder toestemming van de familie. Hij bewaarde ze jarenlang in zijn bezit, aanvankelijk in een pot onder een bierpak verborgen in zijn kelder. Later werden kleine stukjes hersenenweefsel naar onderzoekers over de hele wereld gestuurd. Of de studies iets zinnigs opleverden, blijft omstreden. Einstein in de politiek Einstein vluchtte in 1933 naar de Verenigde Staten toen Hitler aan de macht kwam in Duitsland. Hij vestigde zich in Princeton, New Jersey, waar hij werkte aan het Institute for Advanced Study. Hij verkreeg de Amerikaanse nationaliteit in 1940. In 1952 kreeg hij een bijzonder aanbod: de staat Israël vroeg hem president te worden. Hij sloeg dit aanbod af. Einstein was zionistisch sympathisant en steunde de oprichting van Israël, maar vond zichzelf niet geschikt voor een politieke functie. Veelgestelde vragen over Einstein Hoe oud werd Albert Einstein?Einstein werd 76 jaar oud. Hij overleed op 18 april 1955 in Princeton, aan een gescheurde aorta. Had Einstein slechte cijfers op school?Dit is een hardnekkige mythe. Einstein had over het algemeen goede cijfers, zeker in wiskunde en natuurkunde. Hij zakte wél voor zijn eerste toelatingsexamen, maar door zwakke prestaties op andere vakken, niet de exacte vakken. Sprak Einstein meerdere talen?Einstein sprak Duits als moedertaal en leerde later Engels en Frans. Zijn Engels had altijd een sterk Duits accent. Was Einstein religieus?Einstein geloofde niet in een persoonlijke God. Hij sprak weleens over een “kosmische religieuze ervaring” en bewonderde de orde en schoonheid van het universum. Zijn beroemde uitspraak “God gooit niet met dobbelstenen” had meer te maken met zijn onbehagen over de kwantummechanica dan met religie in traditionele zin. Einstein was niet alleen een briljant wetenschapper, maar ook iemand met een merkwaardig en soms tegenstrijdig leven. Staatsloos, gepassioneerd muzikant, slechte zwemmer op zee en iemand wiens hersenen na zijn dood een eigen leven leidden. Juist die combinatie maakt hem zo’n blijvend fascinerend figuur. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over dieren: 30 verrassende feiten die je verbazen

Nederland zit vol verrassingen. Van de langste officiële nationaliteitsnaam ter wereld tot meer fietsen dan inwoners: er zijn genoeg weetjes over Nederland die je misschien nog niet kende. Hieronder vind je een overzicht van de leukste en meest opvallende feiten over ons kleine maar bijzondere land. Nederland heeft de langste nationaliteit ter wereld De officiële naam voor iemand met de Nederlandse nationaliteit is “Nederlander”. Dat klinkt niet bijzonder lang, maar in het Engels heet datzelfde persoon “a person from the Netherlands”. De volledige officiële naam van het land in internationaal gebruik is “the Kingdom of the Netherlands”, wat een van de langere officiële landsnamen is. Maar het echte weetje zit hem in de Nederlandstalige context: “Nederlander” is in vergelijking met de meeste andere nationaliteitsbenamingen in de wereld opvallend lang als je kijkt naar de oorsprong en de spelling. Meer fietsen dan mensen Nederland telt meer fietsen dan inwoners. Met ruim 17 miljoen mensen wonen hier naar schatting meer dan 23 miljoen fietsen (cijfer gebaseerd op gangbare schattingen). Nergens ter wereld is het fietsgebruik per hoofd van de bevolking zo hoog als in Nederland. Er is meer dan 35.000 kilometer aan fietspaden aangelegd in het hele land, waardoor fietsen niet alleen populair is, maar ook veilig en praktisch. 86% van de Nederlanders spreekt Engels Nederland behoort tot de landen met het hoogste percentage Engelssprekenden buiten de Engelstalige wereld. Ongeveer 86% van de Nederlanders spreekt Engels als tweede taal. Dat maakt Nederland een van de meest Engelsvriendelijke landen ter wereld. Buitenlanders die Nederland bezoeken merken dit snel: bijna overal word je in het Engels geholpen, ook als je het niet vraagt. Nederland ligt grotendeels onder zeeniveau Ongeveer 26% van Nederland ligt onder zeeniveau. Dat is geen klein stukje, maar een kwart van het hele land. Zonder de dijken, duinen en gemalen zou een groot deel van het westen en noorden van Nederland regelmatig onder water lopen. De Deltawerken, gebouwd na de watersnoodramp van 1953, zijn een van de grootste waterstaatkundige projecten ter wereld en gelden als een van de zeven moderne wereldwonderen van de ingenieurswetenschappen. Nederland is de op twee na grootste exporteur van voedsel ter wereld Voor zo’n klein land exporteert Nederland opvallend veel. Na de Verenigde Staten en China staat Nederland op de derde plaats als het gaat om voedselexport. Bloemen, groenten, kaas en vleeswaren gaan de wereld over vanuit Nederland. De glastuinbouw in het Westland en de veeteelt in Friesland en Brabant spelen daarin een grote rol. Het is een van de meest verrassende weetjes over Nederland voor wie het land alleen kent als een klein kikkerlandje. De tulp komt niet oorspronkelijk uit Nederland De tulp is hét symbool van Nederland, maar de bloem stamt oorspronkelijk uit Centraal-Azië en Turkije. In de zestiende eeuw werden de eerste tulpenbollen naar Europa gebracht. In Nederland raakten ze zo populair dat er in de zeventiende eeuw een echte speculatiegolf ontstond, de zogeheten “tulpenmanie”. Op het hoogtepunt kostte een enkele tulpenbol evenveel als een grachtenpand in Amsterdam. Die periode geldt als een van de vroegste voorbeelden van een financiële zeepbel in de geschiedenis. Amsterdam heeft meer grachten dan Venetië Venetië staat bekend om zijn grachten, maar Amsterdam heeft er meer. De stad telt ruim 100 kilometer aan grachten, verdeeld over meer dan 1.500 bruggen. De grachtengordel van Amsterdam staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De grachten werden in de zeventiende eeuw gegraven, de zogenaamde Gouden Eeuw, en dienden toen vooral voor transport en handel. Nederland heeft het hoogste gemiddelde in Europa qua lichaamslengte Nederlanders zijn gemiddeld de langste mensen ter wereld, en zeker de langsten in Europa. Nederlandse mannen zijn gemiddeld zo’n 1,83 meter lang, vrouwen gemiddeld rond de 1,71 meter. Wetenschappers denken dat dit te maken heeft met voeding, genetica en de selectieve voortplanting door de eeuwen heen. Het is een feit dat vaste bezoekers van Nederland snel opmerken: de gemiddelde Nederlander kijkt je letterlijk van bovenaf aan. Sinterklaas is geëxporteerd naar Amerika als Santa Claus De Amerikaanse kerstman, Santa Claus, is gebaseerd op de Nederlandse Sinterklaas. Nederlandse kolonisten namen de traditie mee naar Amerika, waar “Sinterklaas” langzaam verbasterde tot “Santa Claus”. De cadeautjes, de schoorsteenlegende en de witte baard: ze hebben allemaal hun wortels in het Nederlandse sinterklaasfeest. Een van de meest herkenbare exportproducten die Nederland ooit heeft gehad, al staat hij nergens op de exportstatistieken. De Nederlandse taal is een van de meest verspreide ter wereld Het Nederlands wordt gesproken in Nederland, België, Suriname, de Nederlandse Antillen en delen van Indonesië. Afrikaans, dat gesproken wordt in Zuid-Afrika en Namibië door enkele miljoenen mensen, is rechtstreeks afgeleid van het zeventiende-eeuwse Nederlands. Wereldwijd spreken naar schatting zo’n 24 miljoen mensen Nederlands als moedertaal, en nog eens enkele miljoenen als tweede taal. Of je nu een Nederlander bent die de eigen cultuur beter wil begrijpen, of een buitenlandse bezoeker die zich verwondert over dit kleine land met grote ambities: de weetjes over Nederland laten zien dat er achter elke windmolen, tulp en fiets een opmerkelijk verhaal schuilgaat. Nederland is kleiner dan de meeste staten in Amerika, maar heeft een buitengewoon grote stempel gedrukt op de wereldgeschiedenis, de economie en de cultuur. Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over dieren: 30 verrassende feiten die je verbazen

Weetjes over dieren zijn er in alle soorten en maten, en de natuur is veel vreemder dan je denkt. Een octopus heeft drie harten, een slak kan jaren slapen en een koe heeft beste vrienden. Hieronder vind je een verzameling opvallende, grappige en soms ongelooflijke feiten over dieren, van kleine insecten tot grote zeezoogdieren. Verrassende weetjes over dieren die je nooit meer vergeet Vlinders proeven met hun poten. Ze hebben smaakreceptoren op hun voeten, zodat ze direct weten of een plant geschikt is om eieren op te leggen zodra ze landen. Dat klinkt vreemd, maar het werkt bijzonder efficiënt. Een ottermoeder houdt haar jong vast terwijl ze slapen op het water, zodat het kleintje niet wegdrijft. Otters houden ook elkaars poten vast tijdens het slapen, zodat ze bij elkaar blijven. Dit gedrag heet “rafting” en is een van de meest geliefde dierenweetjes op het internet. Koeien hebben echte vriendschappen. Ze vormen hechte banden met andere koeien en worden gestrest als ze van hun maatje worden gescheiden. Onderzoek laat zien dat hun hartslag stijgt bij scheiding, vergelijkbaar met wat mensen ervaren bij sociale stress. Een slak kan tot drie jaar in slaap vallen als de omstandigheden te droog of te koud zijn. Dit heet estivatie (bij droogte) of hibernatie (bij kou). De slak trekt zich terug in zijn huisje en sluit de opening af met een laagje slijm dat uithardt. Kraaien zijn zo slim dat ze gezichten onthouden. Ze herkennen individuele mensen en geven die informatie door aan andere kraaien. Als een kraai zich bedreigd voelt door een bepaald persoon, waarschuwen ze hun soortgenoten actief voor diezelfde persoon. Weetjes over dieren in het water Een octopus heeft drie harten. Twee harten pompen bloed naar de kieuwen, het derde hart pompt bloed naar de rest van het lichaam. Als een octopus zwemt, stopt dat derde hart met kloppen, wat verklaart waarom ze liever kruipen dan zwemmen. Zeepaardjes zijn de enige diersoort waarbij het mannetje zwanger wordt. Het vrouwtje legt eieren in de broedzak van het mannetje, dat ze vervolgens draagt en ter wereld brengt. Een mannetje kan in één keer wel honderden jongen baren. Dolfijnen slapen met één oog open. Ze schakelen letterlijk de helft van hun hersenen uit terwijl de andere helft wakker blijft om ze te laten ademen en gevaar te detecteren. Dit heet unihemisfeerlijke slaap en komt ook bij vogels voor. Haaien zijn ouder dan bomen. De vroegste haaien leefden naar schatting 450 miljoen jaar geleden, terwijl bomen (als woudplanten) zo’n 350 miljoen jaar geleden verschenen. Haaien hebben vijf grote massa-uitstervingen overleefd. Bizarre feiten over insecten en kleine dieren Een mier kan tot vijftig keer zijn eigen lichaamsgewicht tillen. Dat klinkt indrukwekkend, maar het heeft te maken met schaalgrootte: kleine dieren hebben relatief dikkere spieren ten opzichte van hun gewicht dan grote dieren. Vlooien springen tot 200 keer hun eigen lichaamslengte ver. Voor een mens van 1,80 meter zou dat neerkomen op een sprong van 360 meter. Ze gebruiken daarvoor een speciale veermechanisme in hun achterpoten. Bijen slaan hun vleugels wel 200 keer per seconde op en neer. Dat veroorzaakt het bekende gezoem. Een bijenvolk bestaat uit één koningin, duizenden werkbijen (allemaal vrouwtjes) en een klein aantal darren (mannetjes), die na de paring sterven. Een regenworm heeft geen longen. Hij ademt via zijn huid, die altijd vochtig moet blijven. Droogt een regenworm uit, dan stikt hij letterlijk. Dat is ook waarom ze na regen aan de oppervlakte komen: niet om te drinken, maar omdat de grond te nat wordt om zuurstof op te nemen. Weetjes over zoogdieren die je verrassen Olifanten zijn de enige niet-menselijke dieren die herkend worden in een spiegel. Ze begrijpen dat ze zichzelf zien, net als mensen, chimpansees en dolfijnen. Dit geldt als een teken van zelfbewustzijn. Een ijsbeer heeft transparante haren, geen witte. De haren reflecteren licht, waardoor het dier wit lijkt. De huid onder het vacht is zwart, wat warmte opneemt van de zon. Dat helpt ijsberen te overleven in arctische omstandigheden. Neushoorns zijn eigenlijk naaste verwanten van paarden, niet van olifanten. Beide behoren tot de orde van de onevenhoevigen. Hun hoorn is gemaakt van keratine, hetzelfde materiaal als menselijke nagels en haar. Gorilla’s leren gebarentaal als ze ermee in contact komen. Beroemde gorilla’s zoals Koko zijn getraind om te communiceren via honderden gebaren. Of ze de taal echt “begrijpen” of patronen nabootsen, is nog steeds onderwerp van discussie onder wetenschappers. Grappige en onverwachte dierenweetjes Een groep flamingo’s heet een “flamboyance”. Katten brengen snorren voort bij een frequentie van 25 tot 150 Hz, wat bij mensen een kalmerend effect heeft. Een krokodil kan niet zijn tong uitsteken: die zit vastgeplakt aan de onderkant van zijn bek. Pinguïns vrijen voor het leven en geven steentjes als liefdesgeschenk aan hun partner. Een groep uilen heet een “parliament” (parlement) in het Engels. Schapen herkennen tot vijftig andere schapen en onthouden hun gezichten minimaal twee jaar. Een luipaard kan zijn prooi omhoog in een boom sjouwen, ook als die prooi zwaarder is dan zijzelf. Weetjes over vogels Papegaaien kunnen niet alleen woorden herhalen, sommige soorten begrijpen ook de betekenis. De grijze Afrikaanse papegaai Alex kon kleuren, vormen en aantallen benoemen en begreep het begrip “nul”, iets wat lange tijd alleen aan mensen werd toegeschreven. Albatrosvogels kunnen decennialang vliegen zonder veel te landen. Ze slapen in de lucht, zweefvluchten op de thermiek boven de oceaan en leggen indrukwekkende afstanden af. Een albatros kan in zijn leven meer dan zes miljoen kilometer afleggen. Kolibries zijn de enige vogels die achteruit kunnen vliegen. Ze slaan hun vleugels in een liggende acht-beweging, wat ze totale controle geeft over hun vliegrichting, ook zijwaarts en verticaal omlaag. Veelgestelde vragen over weetjes over dieren Welk dier leeft het langst? De Groenlandse haai wordt naar schatting meer dan 400 jaar oud, wat hem vermoedelijk het langstlevende gewervelde dier op aarde maakt. Sommige exemplaren werden gevangen die al leefden vóór de uitvinding van de stoommachine. Welk dier is het slimst? Dat hangt af van hoe je intelligentie meet. Chimpansees, dolfijnen, kraaien, octopussen en olifanten scoren allemaal hoog op probleemoplossend vermogen. Een octopus opent potjes, herkent gezichten en lost doolhoven op, ondanks dat hij geen sociaal dier is. Slapen alle dieren? Vrijwel alle dieren slapen op een of andere manier, maar niet altijd zoals mensen dat doen. Vissen, insecten en amfibieën kennen een soort rustfase. Sommige dieren, zoals dolfijnen, slapen nooit helemaal “uit”. Welk dier heeft de meeste poten? De millipede (duizendpoot) heeft de meeste poten van alle bekende dieren. Het record staat op 1.306 poten, vastgesteld bij een soort gevonden in Australië in Lees ookWeetjes over de pimpelmees: dit wist je nog nietWeetjes over vulkanen: 10 verrassende feiten die je verbazen