Ekster weetjes: verrassende feiten over deze slimme vogel

Eksters zijn veel slimmer en interessanter dan de meeste mensen denken. Ze herkennen zichzelf in de spiegel, leven in hechte sociale groepen en hebben een indrukwekkend geheugen. Hieronder vind je de leukste en meest verrassende ekster weetjes op een rij.

De ekster is een zangvogel, geen kraai

Veel mensen rekenen de ekster tot de kraaien, maar dat klopt maar gedeeltelijk. De ekster behoort tot de familie van de kraaiachtigen (Corvidae), maar is tegelijk ook een echte zangvogel. Dat klinkt misschien gek als je het harde gekwetter van een ekster hebt gehoord, maar wetenschappelijk gezien valt hij in de orde van de zangvogels (Passeriformes). Kraaiachtigen zijn de slimste vogels binnen die orde.

Eksters herkennen zichzelf in de spiegel

Dit is misschien wel het meest bijzondere ekster weetje: de ekster is een van de weinige dieren ter wereld die de spiegeltest doorstaat. Bij die test wordt een gekleurde sticker op het dier geplakt. Als het dier vervolgens voor een spiegel staat en de sticker probeert te verwijderen, dan weet het dat het zichzelf ziet en niet een ander dier. De meeste dieren doen dit niet. Eksters doen het wel. Tot nu toe slagen alleen mensen, mensapen, dolfijnen, olifanten en eksters voor deze test. Dat zegt veel over hoe bewust de ekster van zichzelf is.

Een indrukwekkend geheugen

Eksters verstopten voedsel voor later, een gedrag dat “cacheren” heet. Ze onthouden honderden verstopplaatsen tegelijk. Maar ze doen nog iets slimmers: als een ekster weet dat hij wordt bespied door een soortgenoot, verstopt hij zijn voedsel elders of doet hij alsof hij verstopt, terwijl hij het echt ergens anders bewaart. Dit vraagt niet alleen om een goed geheugen, maar ook om het vermogen te beseffen wat een ander denkt. Wetenschappers noemen dat “theory of mind”, iets wat vroeger alleen aan mensen en grote apen werd toegeschreven.

Eksters leven in complexe sociale verbanden

Eksters zijn verre van solitaire vogels. Ze leven in groepen met duidelijke sociale structuren. Ze communiceren uitgebreid met elkaar via een mix van geluiden en lichaamstaal. Eksters zijn ook bekend om hun rouwgedrag: als een soortgenoot sterft, verzamelen zich meerdere eksters rond het lichaam en produceren ze een serie roepen, waarna ze stil worden. Wetenschappers interpreteren dit als een vorm van sociale reactie op de dood, vergelijkbaar met wat bij olifanten en andere slimme zoogdieren wordt gezien.

Zijn eksters echt zo gevaarlijk voor andere vogels?

Eksters hebben een slechte reputatie omdat ze eieren en jonge vogels uit nesten halen. Dat doen ze inderdaad, maar de impact op vogelpopulaties is kleiner dan vaak wordt gedacht. Vogelbescherming Nederland stelt dat er geen wetenschappelijk bewijs is dat eksters de oorzaak zijn van achteruitgang van andere zangvogels. De grootste bedreigingen voor die vogels zijn habitatverlies, intensieve landbouw en pesticiden. De ekster krijgt vaak onterecht de schuld.

Het typische uiterlijk: zwart-wit met een blauwe glans

De ekster valt op door zijn zwart-witte verenkleed. Wat je van een afstand niet altijd ziet: de zwarte veren glinsteren in de zon met een groene en blauwe metaalglans. Die kleur komt niet van pigment, maar van de structuur van de veren zelf, die licht op een bepaalde manier weerkaatsen. De lange staart van de ekster maakt bijna de helft uit van zijn totale lichaamslengte, wat hem een onmiskenbaar silhouet geeft.

Eksters en glinsterende voorwerpen: mythe of waarheid?

Het beeld van de ekster als dief van glimmende sieraden is diepgeworteld in de cultuur. Denk aan de opera “La Gazza Ladra” (De Diefachtige Ekster) van Rossini uit 1817. Maar onderzoek van de Universiteit van Exeter toonde aan dat eksters glinsterende voorwerpen juist vaak mijden. Ze zijn nieuwsgierig van aard en onderzoeken allerlei objecten, maar zijn geen systematische verzamelaars van sieraden. De mythe is dus grotendeels een mythe.

Leuke ekster weetjes op een rij

• De wetenschappelijke naam van de ekster is Pica pica.
• Een ekster wordt in het wild gemiddeld vijf tot zeven jaar oud; in gevangenschap kunnen ze twintig jaar of ouder worden.
• Eksters bouwen grote, koepelvormige nesten met een dak van takken, vaak met een dubbele ingang.
• Ze zijn het hele jaar door in Nederland te zien en trekken niet naar het zuiden.
• Eksters passen hun voeding aan het seizoen aan: insecten en wormen in de zomer, bessen en aas in de winter.
• Ze leren snel van mensen en situaties, en passen hun gedrag aan als een bepaalde aanpak niet werkt.

De ekster verdient veel meer respect dan hij gemiddeld krijgt. Hij is slim, sociaal, aanpasbaar en fascinerend om te observeren. Of je nu in een stad woont of op het platteland: de kans is groot dat je er regelmatig een tegenkomt. Neem dan even de tijd om te kijken, want er valt altijd iets nieuws aan te ontdekken bij deze bijzondere vogel.